NU Uitgeven

Marketingpower

Vandaag staat er een kort interview met Henk Spaan in de Volkskrant. Het gaat voornamelijk over zijn mediagedrag, maar in het inleidend stukje gaat het over het tijdschrift Hard Gras. De 75e editie staat op stapel en het tijdschrift verhuist van uitgeverij Nieuw Amsterdam naar de Buitenspelers. Volgens Spaan omdat het 'marketinginstrument' van laatsgenoemde uitgever beter is. Een ogenschijnlijk terloopse opmerking die echter wel aandacht verdient. In deze opmerking zit namelijk mijns inziens de toekomst van de algemene uitgeverij verborgen. Waar veel uitgevers denken dat hun toegevoegde waarde in de redactionele hoek ligt, zit die toegevoegde waarde juist in de marketing. Daarvoor dien je echter wel een aantal nieuwe competenties onder de knie te hebben: verzamelen en gebruiken van klantkennis, kennis van o.a. sociale media als marketinginstrument en marketing creativiteit. Niet direct vaardigheden die breed aanwezig zijn bij een groot deel van de algemene uitgeverij die vaak nog erg vast zit aan de boekhandel en intern een redactioneel gestuurd proces heeft.
De uitgeverij als marketeer en niet meer als bewaker van redactionele kwaliteit. De auteur en zijn/haar lezer die zelf wel bepalen wat ze willen schrijven en lezen. De uitgever die deze twee groepen bijelkaar brengt en zorgt voor een bestendige relatie. Kijk naar de overwegingen voor Barend en Barend om met hun eigen tijdschrift (daar hadden ze blijkbaar geen 'echte uitgever' voor nodig) de stap naar samenwerking met Sanoma te zetten. Volgens mij voor meer dan 80% ook een marketingoverweging, met wat praktische dienstverlening (waaronder redactionele coördinatie e.d.) erbij. De uitgever als dienstverlener. Misschien eens een overweging om langs deze lijn verder te denken...?

De wet op de vaste boekenprijs

Het schijnt volgens sommigen nog te vroeg te zijn om het ebook versie 2010 af te doen af tussenfase en als niet doorgebroken. We zullen zien of dat waar is. Mijn gevoel blijft dat digitaal lezen straks een stap verder gaat dan 1-op-1 boeken op een ereader die niets meer kan dan die boeken weergeven. Het is volgens mij nog steeds het verschil tussen video en dvd. De ontwikkelingen vroeger gingen geleidelijker dan nu, tenminste zo precipieer ik het heden. Enfin, het boekenvak en de overheid gaan nu (sic) onderzoeken of het ebook onder de wet voor de vaste boekenprijs mag vallen en wat de implicaties van digitalisering zijn op die wet. Ergens voorjaar volgend jaar schijnt er een aanbeveling te komen van het onderzoek. Ik weet dat het vloeken in de kerk is om iets over die wet te zeggen. Maar laten we met z'n allen hopen dat de ebooks niet onder de wet zullen vallen en dat de wet ook op niet al te lange termijn zal verdwijnen. Volgens mij stopt deze wet al een eeuwigheid (ok, overdreven) innovatie en ondernemen in het boekenvak. Toegegeven, ik ben best gevoelig voor sommige van de argumenten waarom die wet er is of er moet zijn, maar tegelijkertijd remt het de innovatie en ontwikkelingen en plaatst het de spelers in het boekenvak in een keurslijf waar andere partijen geen last van hebben. Over level playing field gesproken.
Maak van het uitgeven en verkopen van boeken weer een uitdaging en geeft ruimt eaan ondernemerszin in het vak.
Het zal wel weer te kort door de bocht zijn, maar ik hoop echt dat men niet gaat roepen dat ebooks binnen de wet gaan vallen. Trouwens, als de regering toch een steentje bij wil dragen aan de ontwikkeling van ons vak dan kunnen ze misschien snel iets aan de btw op digitale producten doen.

De toekomst van het boek

Het filmpje is ook al op een aantal andere sites te zien, maar voor wie het gemist heeft (of gewoon nog niet gezien): dit is een aardig filmpje over de toekomst van het boek waarbij 3 mogelijk scenarios besproken worden. Hier gaat het ook over e-books, of beter gezegd 'digitale boeken', met een meerwaarde waarbij uitgevers waarschijnlijk ook betere modellen kunnen maken.
Het laatste scenario 'Alice'  doet trouwens al sterk denken aan het Amanda Project waarover Lisa Holton twee jaar geleden op ons najaarscongres InCTspiratie sprak.

The Future of the Book. from IDEO on Vimeo.

Het uitgeefpoldermodel

In de laatste editie van Boekblad (van 20 augustus) staat een interessante ingezonden brief van Frank Wouters, CEO van Reality Bites Publishing. Hij noemt e-books daar de dolk die in onze (= uitgevers) rug zal belanden. Zijn stelling is dat e-books voornamelijk door de leveranciers van de readers wordt gepromoot en dat consumenten er helemaal niet op zitten te wachten en dat de voordelen van het e-readen overdreven worden terwijl de nadelen van een e-reader (zijn voorbeeld: laat je een e-reader op het strand net zo makkelijk op de handdoek achter als een papieren boek) vooral niet genoemd worden. De rol van schrijvers, die zo graag op de e-booktrein springen, vindt hij op zijn zachtst gezegd wat dubbel.
Een meer dan interessante mening. Je telt tegenwoordig natuurlijk helemaal mee als je iets met e-books doet en vooral als je maar roept dat het 'the next big thing' is. Na Joost Nijsen die enige tijd geleden al sceptisch was, heeft Wouters een vergelijkbare scepsis. Niet als het gaat om ontwikkelingen als de iPad trouwens, dat ziet hij als een ernstigere bedreiging. En in die formulering zit volgens mij nu juist de crux: bedreiging. Ik zou willen spreken van een kans of op zijn minst van een ontwikkeling. Defensief denken heeft volgens mij in de uitgeefbranche al te veel ellende aangericht.
Ik kan voor een deel meevoelen met Wouters' scepsis, maar aan de andere kant scheppen al deze ontwikkelingen nieuwe kansen en mogelijkheden. Misschien is het deelnemen aan die ontwikkelingen interessanter dan het afvragen of het goed of fout is. Ik zou willen pleiten voor een positief kritische houding in plaats van de loopgraven oorlog die nu gevoerd lijkt te worden door zowel voor- als tegenstanders. Ik besef me dat het bijna een oproep voor een uitgeefpoldermodel is, maar wat is daar eigenlijk mis mee?

Het gelijk van Joost!?

Ik wil nog even terugkomen op de uitspraken van Joost Nijssen rondom het e-book. Mijn eerste post hier leidde trouwens ook nog tot een kleine gedachtenwisseling op de site van Boekblad omdat men de conclusie trok dat ik zou vinden dat Boekblad vooral conservatieve uitgevers zou trekken en wij (InCT) voor vooruitstrevende. Die mening ben ik zeker niet toegedaan. Wel is het denk ik een feit dat de vooruitstrevende uitgevers zowel bij ons als bij Boekblad te vinden zijn, maar dat er een groep terughoudende of conservatieve uitgevers is die vanuit de traditie in de doelgroep van Boekblad zitten. Dat zij daar soms voor meer herrie zorgen dan de eerste groep is alleen maar leuk, want het houdt de discussie levendig. Daarbij dient ook nog te worden aangetekend dat er niets mis is met af en toe wat terughoudender te reageren, niet alle vernieuwing is per definitie vooruitgang.
In dit licht moeten ook de uitspraken van Joost Nijssen, in een grijs verleden trouwens hoofdredacteur van Boekblad, ook gezien worden.

Boekenweek (g)een succes?

Gisteren publiceerden wij op InCT.nl dat de boekenweek 2010 een succes is geworden. Tenminste dat willen de boekhandel en het CPNB ons doen geloven. Qua boekverkoop zullen ze ook gelijk hebben, de cijfers van GfK liegen niet. Maar het probleem blijft natuurlijk dat het hier gaat om verkopen van papieren boeken. De verkopen van e-books en luisterboeken zijn niet meegenomen. Het interessante is dat beide nieuwe varianten wel het woord 'boek' in hun naam dragen, maar bijvoorbeeld geen boekenweekgeschenk opleveren bij aankoop gedurende de boekenweek. Hier ligt toch wel een schone taak voor het CPNB in komende edities. Met de aanstelling van Eppo van Nispen tot Sevenaer lijkt het CPNB zelf ook te keizen voor vernieuwing bij het afscheid van de huidige directeur Henk Kraima. Ik ben benieuwd wat dat betekent voor de boekenweek 2011.

Eppo van Nispen spreekt als een van de keynotes op InCTformatie, het voorjaarscongres van InCT. Wie weet dat zijn lezing ons al inzicht geeft in wat er staat te gebeuren met het CPNB. Wilt u erbij zijn als Van Nispen zijn lezing geeft? Opgeven kan via www.inctformatie.nl

Uitgevers bashen

Ik heb mij op deze plaats al eens meer uitgelaten over het 'uitgevers bashen' dat in sommige kringen populair is. Ik zal trouwens niet ontkennen dat veel uitgevers het er zelf vaak naar maken, maar rondlopend in de branche ontdek je toch heel veel stille revoluties. Gisteren was ik op bezoek bij Hans Janssen, directeur Unieboek/Het Spectrum, een van de sprekers op ons voorjaarscongres. Hij liet mij een aantal projecten zien die al in de lucht zijn of binnenkort gelanceerd gaan worden. Online publicaties waar zij gewoon geld mee verdienen door voor content geld te vragen. Projecten gebaseerd op database publishing en extensies van folio-producten. Op het eerste oog misschien niet wereldschokkend, maar juist als je er even over nadenkt en de concepten wat uitdiept, wel degelijk vernieuwend en inspirerend. Benieuwd naar deze projecten en naar methodes om online geld te verdienen, kom dan op 15 april a.s. op InCTformatie luisteren naar wat Hans Janssen te vertellen heeft.

Het is heel makkelijk om uitgevers in de hoek te zetten en om start-ups van buitenaf op te hemelen als 'the next big thing'. Daar zal zo nu en dan ook zeker aanleiding toe zijn, maar het loont ook om je te verdiepen in wat sommige (traditionele) uitgevers doen om zich te vernieuwen en om zichzelf een online-plek te verwerven.

Dan Brown: wel twitter, geen e-book

Binnenkort verschijnt de nieuwe Dan Brown, Het verloren Symbool, en de Nederlandse uitgeverij die de vertaling publiceert, Luitingh, zet nieuwe media in om de hype nog groter te maken. Zo zal vanaf vandaag ieder uur een zin uit het boek via Twitter bekend gemaakt worden. Deze actie duurt tot vrijdag 30 oktober, de dag dat het boek zal verschijnen. Ik ben heel benieuwd wat deze actie zal opleveren. Het gebruik en nut van Twitter is nog steeds in ontwikkeling en het is duidelijk dat iedereen zoekt naar de succesvolle toepassingen binnen dit medium. Hulde aan Luitingh dus dat men Twitter inzet.

Iets minder hulde, of helemaal geen hulde, echter voor Luitingh op het gebied van het gebruik van nieuwe dragers. In de VS, zo meld Boekblad, werden er meer Dan Browns als e-book verkocht dan 'ouderwetse' boekversies. Luitingh is voorlopig echter nog niet van plan de nieuwe Dan Brown als e-book uit te brengen. Je vraagt je af waarom? Het e-book is bezig aan een opmars in Nederland en met de pioniers van www.ebook.nl in dezelfde holding zou je toch verwachten dat Luitingh mee zou doen met deze ontwikkeling. Een gemiste kans lijkt me. Blijkbaar is het nog niet vanzelfsprekend om bij het verschijnen van een nieuwe uitgave zowel de printversie als de e-bookversie te publiceren.

De nieuwe abonnementen-wet: vragen en hobbels

Gisteren was ik bij een bijeenkomst georganiseerd door Bladwijzer waar onder meer Yuri Janson van Abonnementenland sprak over de nieuwe wet met betrekking tot het verlengen van abonnementen. Het bleek een onderwerp dat tot veel discussie en veel vragen aanleiding gaf. Wat gaat er gebeuren? Het wetsvoorstel gaat ervan uit dat je na een jaarabonnement niet meer automatisch voor een jaar verlengd, maar dat de consument, afhankelijk van de verschijningsfrequentie van het blad, een opzegtermijn heeft van 1 of 3 maanden. Zegt een abonnee dus niet op na een jaarabonnement dat kun je met 1 of 3 maanden verlengen (stilzwijgend). Een andere optie is is om al je abonnees steeds voor dat de eerste periode van een jaar afloopt een schrijven te doen toekomen waarin je hen een voorstel doet om een vernieuwde (dus niet verlenging!) abonnementsperiode van 1 jaar aan te gaan.

Free

Je kan er op wachten, maar met een titel als 'Free' vraag je om moeilijkheden. Chris Anderson kan daar inmiddels over meepraten. Uit een artikel in Publishers Weekly blijkt hoezeer deze titel allerlei verwachtingen oproept. Het woord heeft een lading waarbij de media-branche bijna direct in een stuip schiet.

Wel interessant is Anderson's slotopmerking in het artikel: "I may have a somewhat rosy-tinted view of journalists as being largely drawn by intellectual curiosity, but they are also people, and they are people in the midst of a once- in-a-lifetime industry collapse. How the media industry has to reform is not yet clear. I don’t have answers for them."

De wolf en de biggetjes

Ooit sprak voetbalcoach Louis van Gaal de beroemde woorden 'Ben ik nou zo slim of ben jij nou zo dom' tegenover een journalist die even zijn geniale uitleg niet had gevolgd. Het gaf aan hoe Van Gaal in zijn eigen wereld en waarheden leefde (en leeft) want out of the box heeft geen plaats. Gisteren schoot deze quote me te binnen toen ik op Boekblad de toelichting las van Bert de Groot van NDC/VBK op het stoppen van Tirion als zelfstandige uitgeverij. 'Koning Digitaal bonkt ook nadrukkelijk op onze deuren', zegt De Groot nadat hij eerst zegt dat print het belangrijkst blijft. Je hoort de online profeten de messen al scherpen, maar ook ik zelf moest toch even slikken. Juist in de markt van de non-fictie zou je toch denken dat er al lang een online strategie zou moeten zijn. De bedreigingen en kansen zijn toch al jaren zichtbaar. Maar wie ben ik om dat nu arrogant te gaan roepen? Ben ik Van Gaal of ben ik De Groot? En dat terwijl NDC/VBK toch echt wel innovatieve ontwikkelingen in haar concern heeft waar lessen uit getrokken hadden kunnen worden.

Mij bekruipt bij het lezen van het Tirion-verhaal toch een beetje het 'krantengevoel'. Te lang als de haas naar de koplampen gestaard (want het leek allemaal niet zo snel dichterbij te komen) en uiteindelijk ontdekt dat wegspringen nog maar net kan, alleen welke kant op, daar was het te laat voor.
Op het gevaar af als een betweterige Van Gaal over te komen of als iemand die van de zijlijn (he, Van Gaal) roept hoe het moet: Koning Digitaal bonkt niet op deuren, hij is als de wolf die het huisje van de biggetjes omverblaast. Het is dus zaak om als uitgever nu snel te zorgen voor een stevig huis. Bert de Groot zal beamen dat dat nu juist is wat ze gaan doen. We kijken met veel belangstelling mee.

Schud het stof af

Eergisteren kwam het bericht dat uitgeverij BZZTôH failliet verklaard zal worden. Een bericht waar je misschien overheen zou lezen. Mijn oog valt er juist op omdat ik de uitgeverij ken als de uitgever van het blad Bzzletin waarop ik in mijn studententijd nog een aantal jaar gabonneerd ben geweest. Maar ik ken de uitgeverij ook als de uitgever van de boeken van Chaim Potok, de twee vermakelijke boeken I always get my sin (too), Concepting van Jan Rijkenberg (een must voor marketeers) en het boek met quotes van Cruyff: Je moet schieten anders kun je niet scoren.

Als ik de berichtgeving over het faillisement goed lees, zouden ze er bij BZZTôH goed aan hebben gedaan hun eigen boeken, en dan vooral Concepting van Rijkenberg, goed te lezen. Gebrek aan focus en herkenbaarheid worden genoemd als oorzaken van het wisselende succes van de uitgeverij. Ook BZZTôH had merken in handen. Bewijs zijn de hierboven zo even uit mijn hoofd genoemde (best) sellers die men heeft uitgegeven.

Ook voor de algemene uitgeverij geldt: zoek je klanten, ken je klanten en betrek ze bij je uitgeverij. In deze tijden staan er allerlei media klaar om je te helpen. Wees niet afhankelijk van alleen de tussenhandel, de boekhandel. Die heeft zijn eigen belang en dat hoeft niet gelijk op te lopen met de belangen van een individuele uitgeverij. Neem zelf het heft in handen als uitgever. De klant is nooit beter bereikbaar geweest, maar je moet wel je hand uit steken en je moet wel gebruik maken van de mogelijkheden die er zijn. Schud het stof af!

Ruzie & rechten

In USA is er ruzie ontstaan over de text to speech functie van de nieuwe Kindle die Amazon deze week heeft gelanceerd. De Authors Guild meent dat deze functie een inbreuk op allerlei rechten is. Het geeft maar weer aan welk belang er gehecht moet worden aan het afsluiten van goede contracten. Ik weet dat het NUV daar op dit moment (beter gezegd de GAU) over aan het nadenken is en haar leden over informeert.
Auteurscontracten zullen over het algemeen nog dateren uit de tijd dat er alleen maar folio producten werden gemaakt. Ik ben geen deskundige op het gebied van auteurscontracten en allerlei zaken op juridisch vlak, maar in deze tijd moet bij het heroverwegen van de opzet auteurscontracten misschien vooral bedacht worden dat de contracten zo mediumneutraal mogelijk moeten zijn. Content kan op zo veel manieren worden geexploiteerd dat de relatie met auteurs in meedere opzichten heroverwogen zal moeten worden.
Ik ben wel benieuwd naar de stand van zaken en ervaringen uit de praktijk: misschien moeten wij hier binnenkort in InCT maar eens uitgebreid aandacht aan gaan besteden. Wie hier iets over te melden heeft, is van harte welkom dat hier te doen of direct contact met ons op te nemen.

Van boeken krijg je nooit genoeg

U heeft deze slogan wellicht ook al eens gehoord, vooral tijdens feestdagen en cadeauperiodes: de pay-of van het reclamespotje dat bedoeld is om ons boeken te laten kopen als cadeau. Blijkbaar werpt het zijn vruchten af, want voor het tweede jaar op rij is de omzet van de boekenbon weer gestegen. Het blijkt dat juist (of ook) in econmische mindere tijden boeken een populair cadeau zijn.

Dit weekend meldde ik op deze plaats nog de opmerkelijke uitkomsten van een onderzoekje door Biblioscope over het mediagebruik. Blijkbaar ingevuld door fervente boekenlezers. Ik zelf hoor ook bij die groep en bekijk dit soort berichten dus ook wel met enig plezier. Het boek als medium blijkt nog steeds sterk.

Ik weet, je kan met een boekenbon ook luisterboeken kopen of een agenda of kalender, maar het is denk ik wel veilig aan te nemen dat 95% van de bestedingen ook aan boeken zal zijn geweest. Het roept de vraag op welke plaats ontwikkelingen als ebooks zullen innemen. Wordt het ebook vooral iets in de zakelijke markt, wordt het iets voor special interest of non fictie (de campinggids op je e-reader of je iegen gemaakte reisgids). In hoeverre zal het de markt van fictie kunnen betreden? Daar zijn iet alleen de uitgevers wars van elke nieuwe ontwikkeling, een (groot) deel van hun lezerspubliek zit ook niet op digitale zaken te wachten.

De kracht van het medium boek mag dus nog niet onderschat worden. In het licht van alle digitale ontwikkelingen lijkt het me goed oog te blijven houden voor, oude, media die nog steeds voldoen.

Nieuwe boeken uitgever

Eergisteren berichtten wij over de lancering van een nieuwe boekenuitgeverij in Vlaanderen: Linkeroever UItgevers. Prachtige naam trouwens. Ook wel een bijzonder bericht: in tijden dat iedereen zich alleen maar op online en digitaal lijkt te richten gewoon een boekenuitgeverij oprichten. Je moet maar durven.

Bert de Groot van de Nederlandse moeder (of vader) NDC|VBK zegt over de ambities: Met Linkeroever Uitgevers willen we een breed fonds opbouwen, van literatuur tot populaire fictie, van actuele en serieuze tot populaire non-fictie. Maar in ieder geval van uitgaven, boeken en tijdschriften, zowel in print als digitaal en audio, die er toe doen, niet alleen voor de Vlaamse, maar voor alle lezers. Dat tussenzinnetje is interessant: print, digitaal en audio. Juist bij non-fictie heb ik altijd het idee dat er ontzettend veel kansen liggen in het online uitgeven. We zullen vanuit InCT de ontwikkelingen van deze uitgeverij natuurlijk gaan volgen en vooral hun online en digitale ambities en resultaten bekijken.

Exclusief interview met Lisa Holton

Tijdens InCTspiratie 2008 maakte InCT een exclusief interview met special keynote Lisa Holton. Aan de orde kwamen onder meer Harry Potter, Baby Einstein, the Amanda Project, Barack Obama, innovatie in de uitgeverij, crossmedia en de garage-filosofie. Klik hier om naar het interview te luisteren of klik hieronder om het bestand te downloaden.

Download 2008.1112-podcast-inctspiratie.mp3

Preken voor eigen parochie

Ik heb steeds het gevoel dat er in de oorzaken van de kredietcrisis een analogie zou moeten zitten met de wereld van de uitgeverij: het schudden op de grondvesten, de oorzaken die liggen in het systeem zelf etc. Het lukt me echter maar niet er een coherent verhaal voor mezelf van te maken, dus u als lezer houdt het nog even tegoed (of wellicht is er iemand die het wel kan...?!). Ik wil me daarom vandaag buigen over het keurmerk voor de boekhandel.

Op de site van Boekblad las ik een artikel dat Jean Christophe Boele van Hensbroek, directeur van Lemniscaat, pleit voor een keurmerk voor de 'echte boekhandel' (de aanhalingstekens zijn niet van mij, zo staat het bij Boekblad). Als literatuurwetenschapper en fervent boekenlezer sta ik wel positief tegenover dergelijke initiatieven. Na het artikel gelezen te hebben, bekruipt mij toch een wat ongemakkelijk gevoel.

De aanleiding voor dit initiatief is blijkbaar een controverse tussen Boele van Hensbroek en Bol.com (een controverse waar Daniel Ropers in het interview in InCT 5 ook al naar lijkt te verwijzen). Boele van Hensbroek wil het verschil aangeven tussen de 'echte' boekhandel en Bol.com. Dat komt geforceerd over. Ook ik koop mijn boeken voor 90% online (niet alleen bij Bol trouwens) vooral vanwege het gemak. Het is een feit dat deze wijze van boeken kopen niet meer weg te denken is en dat het een groeiende ontwikkeling is. Dat de (fysieke, of 'echte') boekhandel daar iets tegen moet doen lijkt me duidelijk.

Boele van Hensbroek geeft een aantal karakteristieken van de 'echte' boekhandel. Het hele rijtje is waar maar bevat ook een aantal open deuren en schijnwaarheden: de gezelligheid van de megastores van BGN boekhandels is betrekkelijk, de kennis van de mensen die daar werken is niet altijd even up to date, mij is nog nooit met passie een boek aanbevolen en uren lezen in een boekhandel zal je niet n dank worden afgenomen. Ik begrijp de overwegingen achter zijn opsomming wel, maar de vraag is of het niet een beetje terugverlangen is naar een periode die niet meer bestaat.

Het is een preek voor eigen parochie: de kopers die zich herkennen in de opsomming gaan toch wel naar de boekhandel. Maar is het juist niet de nieuwe generatie die de boekhandel (en ook andere traditionele retailkanalen) links laat liggen en zich in een online wereld bevindt? Is het ook niet de boekhandel zelf die moet bedenken hoe men wil omgaan met de nieuwe wereld die is ontstaan. Vasthouden aan oude waarden is daarbij niet genoeg, de ideale klant voor de boekhandel sterft uit en voor wie blijft de boekhandel dan nog over?

Ik heb bewondering voor het initiatief van Boele van Hensbroek, maar waarom moet het een uitgever zijn die, deels uit eigen frustratie, de boekhandel moet wijzen op de harde feiten?