NU Uitgeven

De boekhandel

Afgelopen weekend stond er een erg leuke cartoon van Stefan verweij in het 'Boeken'-katern van de Volkskrant. Helaas was ik iets te enthousiast met het oud papier en heb ik die krant inmiddels weggegooid, dus zal ik de cartoon moeten omschrijven (met alle verlies aan zeggingskracht dat daaruit volgt): op de tekening zit een man bij zijn accountmanager van de bank die hem meedeelt "een boekhandel openen? Daar beginnen we niet aan" (of iets van die strekking in ieder geval). Punt is, dat deze cartoon de situatie van de boekhandel erg bondig samenvat.

De rest van dit artikel kunt u lezen op: http://www.inct.nl/index.php?page=nieuwsartikel&id=2897

De wet op de vaste boekenprijs

Het schijnt volgens sommigen nog te vroeg te zijn om het ebook versie 2010 af te doen af tussenfase en als niet doorgebroken. We zullen zien of dat waar is. Mijn gevoel blijft dat digitaal lezen straks een stap verder gaat dan 1-op-1 boeken op een ereader die niets meer kan dan die boeken weergeven. Het is volgens mij nog steeds het verschil tussen video en dvd. De ontwikkelingen vroeger gingen geleidelijker dan nu, tenminste zo precipieer ik het heden. Enfin, het boekenvak en de overheid gaan nu (sic) onderzoeken of het ebook onder de wet voor de vaste boekenprijs mag vallen en wat de implicaties van digitalisering zijn op die wet. Ergens voorjaar volgend jaar schijnt er een aanbeveling te komen van het onderzoek. Ik weet dat het vloeken in de kerk is om iets over die wet te zeggen. Maar laten we met z'n allen hopen dat de ebooks niet onder de wet zullen vallen en dat de wet ook op niet al te lange termijn zal verdwijnen. Volgens mij stopt deze wet al een eeuwigheid (ok, overdreven) innovatie en ondernemen in het boekenvak. Toegegeven, ik ben best gevoelig voor sommige van de argumenten waarom die wet er is of er moet zijn, maar tegelijkertijd remt het de innovatie en ontwikkelingen en plaatst het de spelers in het boekenvak in een keurslijf waar andere partijen geen last van hebben. Over level playing field gesproken.
Maak van het uitgeven en verkopen van boeken weer een uitdaging en geeft ruimt eaan ondernemerszin in het vak.
Het zal wel weer te kort door de bocht zijn, maar ik hoop echt dat men niet gaat roepen dat ebooks binnen de wet gaan vallen. Trouwens, als de regering toch een steentje bij wil dragen aan de ontwikkeling van ons vak dan kunnen ze misschien snel iets aan de btw op digitale producten doen.

Namens mijn vrouw

Met inachtneming van de reacties in vorige discussies, zou ik er eigenlijk niets over willen zeggen (ik ben tenslotte een uitgever en dat schijnt al snel synoniem te zijn met conservatief en stilstaand): het gratis ebook experiment van uitgeverij Augustus. Maar ik ga er toch wat over zeggen. Uitgeverij Augustus stelt het nieuwe boek van Aliefka Bijlsma Namens mijn vrouw gratis als ebook ter beschikking. Het is een boek dat al sinds juni in de winkels ligt en de uitgever hoopt enerzijds zo meer aandacht voor het boek te krijgen en anderzijds te kijken of een gratis ebook de verkoop van de papieren versie al dan niet stimuleert. Het boek had tot nu toe 1100 exemplaren verkocht en daar zijn nu (in een dag tijd) 1200 gratis gedownloade ebooks bij gekomen. Auteur blij: 1200 nieuwe lezers. Volgens een medewerker van de uitgeverij geeft dit aantal aan dat er vraag is naar ebooks en wacht men af of de verkoop van de papieren versie toeneemt.
Het lijkt mij geen goede zaak om het ebook als een soort verkoopondersteuning van papier te gaan zien. Behalve de vraag of dat werkt zorgt het er ook voor dat zowel bij uitgevers als consumenten het ebook niet als volwaardig medium gezien wordt. De uitgever richt zich nog teveel op papier (ebook is alleen marketing instrument) en voor de consument wordt het er niet duidelijker op (sommige ebooks zullen dan gratis zijn en het maakt de discussie over prijzen en houdingen van uitgevers niet inzichtelijker). Het gaat dan dus niet om het promoten van ebooks en digitaal lezen. Waarom niet een ebook uitbrengen tegen een aantrekkelijke lage prijs (zie mijn 'fair trade' opzetje) waarop je als uitgever en auteur een verdienmodel kan bouwen (pcoket-model) en waarbij de consument gelokt wordt om deze goedkopere versie aan te schaffen boven de duurdere papieren versie. Pas dan krijg je inzicht in de ontwikkelingen rondom digitaal lezen. Je kunt dan ook de prijselasticiteit testen. En als je dan nog wat extra's kunt toevoegen aan de digitale variant, dan kun je tegelijk ook experimenteren met de mogelijkheden die digitale versies bieden. Maak een versie die bijvoorbeeld een week lang € 5,00 kost en daarna € 9,90 (of van mijn part € 13,90. Het papieren boek kost € 19,90) of geef bijvoorbeeld de eerste 100 ebooks gratis weg of maak twee prijzen voor ebooks: een goedkopere die 1 op 1 het boek weergeeft en een wat duurdere met extra's.
Deze actie lijkt me geen inzicht te geven in ontwikkelingen rondom digitaal lezen, behalve dat gratis zaken nog steeds populair zijn. Toegegeven, we moeten afwachten wat deze actie precies gaat opleveren, maar ik heb mijn bedenkingen.

Kannibaal

Gisteren stond er een bijzonder bericht op de website van The Bookseller met als titel: 'E-book sales begin to cannibalise print'. Een stuk over hoe in sommige genres de verkopen van e-books veel sneller groeien dan het gemiddelde en hoe in diezelfde genres de verkopen van papieren boeken tegelijkertijd teruglopen. Het is een interessant artikel met een paar aanbevelingswaardige opmerkingen. Maar wat het meest opvalt is de titel met de term kannibaliseren. Behalve in de redactionele openingsalinea wordt de term nergens meer gebruikt. Opvallend! 'Kannibaliseren' is ook zo'n term die uitgevers graag gebruiken bij nieuwe ontwikkelingen en gezien de titel van de website is de term inmiddels ook populair bij boekverkopers. Als ik uitgevers spreek of workshops doe over uitgeven in de 21e eeuw is er een grote kans dat de vraag over kannibalisering de kop op steekt. In mijn beleving kan iets alleen maar kannibaliseren als je het hebt over twee dezelfde producten in verschillende verschijningsvorm en niet als je via verschillende media verschillende content aanbiedt. Ebooks en folio boeken zijn inderdaad inwisselbare producten: het gaat om hetzelfde boek in een andere mediavorm. Je zou kunnen zeggen dat ebooks het papier zouden kunnen kannibaliseren. De vraag is nu of dat heel erg is. Wat maakt het nu uit of je papier of digitaal verkoopt? Vanuit de boekhandel zou je kunnen redeneren dat hier sprake is van hinderlijke kannibalisering, maar is dat waar? Als je Angelique Wouters van selexyz boekhandels hoort spreken over dit onderwerp, ziet zij meer kansen dan bedreigingen. Het is maar hoe je naar de wereld kijkt: pro-actief of reactief. Ik stel voor dat we de term kannibaliseren gewoon niet meer gebruiken.

De toekomst van de boekhandel

Is dit misschien een idee voor boekhandels om in Nederland na te volgen? Het lijkt mij dat een dergelijke tv commercial bij kan dragen aan een 'nieuw elan' (en dat is in deze tijden van digitalisering toch geen overbodige luxe?)

Waarom ik p.o.d. (ofwel 'on demand uitgeef')

Gisteren plaatsen wij het persbericht over de de nieuwe pod-dienst Joint Book Services. Een bericht dat opvallend genoeg veel reacties bleek op te roepen. Er was vooral aandacht voor deopmerking dat van 40% van de boeken op jaarbasis nog geen drie exemplaren wordt verkocht. Dat lijkt me inderdaad een stelling die nog eens wat nader onderzoek behoeft. Het bericht leek verder een revolutie in printing en publishing on demand aan te kondigen, wat mijns inziens een beetje overdreven is. Ik heb geen behoefte om mezelf en InCT hier opde borst te gaan kloppen, maar onze boeken worden al jaren op on demand basis uitgegeven en verkocht en zijn sinds begin dit jaar ook op die wijze via het CB verkrijgbaar (zonder dat ik me daarvoor bij een van de partijen van de Joint Book Services heb aangesloten).

Hoe werkt publishing on demand (wat dat is het in principe, printing is slechts het middel) bij InCT. Het begint bij de afspraak met de auteur. De auteur krijgt bij ons 50% van de winst die we op de boekenverkoop maken, hij krijgt dus evenveel als wijzelf. De enige kosten die we doorberekenen voordat we winst kunnen maken zijn de kosten voor eindredactie (waar nodig) en de opmaak en vormgeving. Daarmee heeft de auteur er net zoveel baat bij als wijzelf om de verkoop te stimuleren, want de teller gaat bij hem even hard lopen als bij ons.
De boeken worden on demand geproduceerd, waardoor de aanloopkosten (en voorraadkosten) voor ons als uitgeverij tot een minimum beperkt blijven. Onze boeken behoren trouwens gelukkig niet tot de 40% van de boeken die blijkbaar niet boven verkoop 3 uitkomen. Alle boeken maken een gezonde winst en de auteurs houden er, net als wij dus, een leuk bedrag per jaar aan over.
Sinds we begin 2010 ook een CB aansluiting hebben via onze pod-leverancier (HollandRidderkerk) hebben we naast de eigen verkoop een tweede stroom gecreeërd, nl. vai het CB/Boekhandel. Die bestellingen lopen direct via onze leverancier die ervoor zorgt dat de boeken (en dat is heel vaak oplage 1 per bestelling) via het CB binnen een paar werkdagen afgeleverd worden bij de besteller.
Eerlijk gezegd ben ik zo gewend aan deze wijze van werken dat ik zelf het bijzondere er niet van inzie. Maar een bericht zoals gisteren geeft me opeens het gevoel al jaren heel revolutionair te zijn. Dat lijkt me bijna teveel eer, toch?

Het uitgeefpoldermodel

In de laatste editie van Boekblad (van 20 augustus) staat een interessante ingezonden brief van Frank Wouters, CEO van Reality Bites Publishing. Hij noemt e-books daar de dolk die in onze (= uitgevers) rug zal belanden. Zijn stelling is dat e-books voornamelijk door de leveranciers van de readers wordt gepromoot en dat consumenten er helemaal niet op zitten te wachten en dat de voordelen van het e-readen overdreven worden terwijl de nadelen van een e-reader (zijn voorbeeld: laat je een e-reader op het strand net zo makkelijk op de handdoek achter als een papieren boek) vooral niet genoemd worden. De rol van schrijvers, die zo graag op de e-booktrein springen, vindt hij op zijn zachtst gezegd wat dubbel.
Een meer dan interessante mening. Je telt tegenwoordig natuurlijk helemaal mee als je iets met e-books doet en vooral als je maar roept dat het 'the next big thing' is. Na Joost Nijsen die enige tijd geleden al sceptisch was, heeft Wouters een vergelijkbare scepsis. Niet als het gaat om ontwikkelingen als de iPad trouwens, dat ziet hij als een ernstigere bedreiging. En in die formulering zit volgens mij nu juist de crux: bedreiging. Ik zou willen spreken van een kans of op zijn minst van een ontwikkeling. Defensief denken heeft volgens mij in de uitgeefbranche al te veel ellende aangericht.
Ik kan voor een deel meevoelen met Wouters' scepsis, maar aan de andere kant scheppen al deze ontwikkelingen nieuwe kansen en mogelijkheden. Misschien is het deelnemen aan die ontwikkelingen interessanter dan het afvragen of het goed of fout is. Ik zou willen pleiten voor een positief kritische houding in plaats van de loopgraven oorlog die nu gevoerd lijkt te worden door zowel voor- als tegenstanders. Ik besef me dat het bijna een oproep voor een uitgeefpoldermodel is, maar wat is daar eigenlijk mis mee?

Moeten e-readers gratis weggegeven worden (poll) ?

Op de website van Boekblad onstond een kleine discussie naar aanleiding van het feit dat alweer een e-readers producent in de problemen is gekomen. Na iRex heeft ook Cool-er problemen. Het lijkt er op dat de ontwikkelingen rondom de iPad en andere tablets de consument afwachtend heeft gemaakt ten opzichte van de beschikbare e-readers. Deze apparaten zijn vaak relatief duur en hebben natuurlijk een beperkte functionaliteit. Timo Boezeman roept op zijn blog boekhandels op de reader gratis weg te geven bij aankoop van e-books (of zelfs bij gewone boeken). Is dat een goed idee en zou het zelfs een element kunnen zijn waarmee de boekhandel zich wapent tegen het digitale lezen? Of is het allemaal heilloos want deze readers zijn een tussenfase in een ontwikeling (de betamax van het lezen)

Hoeperdepoep

Laat ik vooraf even beginnen met een statement: ik ben van huis uit literatuurwetenschapper (iets dat eigenlijk alleen maar van pas komt in dit soort statements) en ik bij mij thuis is er nog een echte boekenwand en ik koop nog steeds boeken (papier). Ik overweeg wel een e-reader, maar meer om er ervaring mee op te doen. Ik ben verslaafd aan boeken. Neemt niet weg dat ik de ontwikkelingen zie (dat moet ook wel als uitgever en hoofdredacteur van InCT) en met veel plezier en belangstelling volg. Daarnaast ben ik niet bang voor de ontwikkelingen en zou het zo maar kunnen dat ik binnenkort met trots zal melden dat mijn e-reader vol is (het equivalent van de boekenwand?). Enfin, vanwaar deze persoonlijk inleiding? Die is ingegeven door het interview met Henk Kraima, scheidend directeur van de Stichting CPNB in de Volkskrant van afgelopen zaterdag.
Wat zegt Kraima over het e-book? De kop van het artikel is al veelzeggend: 'Het e-book stelt geen hoeperdepoep voor'. We citeren nog even verder: 'Sommigen vinden ook het e-book een bedreiging, maar dat e-book stelt met die 60.000 in 2009 verkochte exemplaren nog steeds geen hoeperdepoep voor, tegenover 45 miljoen verkochte boeken per jaar. Curieus dat de Libris-keten zelf met e-books ging adverteren - ongeveer alsof je iemand een revolver in de handen duwt en vraagt of hij op je wil schieten. Want als het werkelijk een succes wordt, heb je helemaal geen winkel meer nodig, dan regel je alles thuis achter je computer. (...) Met een e-book vervreemdt de boekhandel van je. We hebben een open oog voor digitalisering, dat is een razendsnelle ontwikkeling. Ik zie allerlei websites als mogelijkheid om mensen naar het boek te leiden. Zo kun je er gebruik van maken'.

De Bruna-folder

In het kader van de maand van het spannende boek, dat door een wel heel bijzondere creatieve medewerker van het CPNB 'Mord en Dodslag' (ik kan de 'o' met een streepje erdoor even niet vinden) is genoemd, lag er tussen alle folders ook een brochure van de boekhandelsketen Bruna in de bus. Naast aandacht voor alle spannende boeken stond er op de voorpagina: 'alles over de e-reader'. Volgens Bruna weet 'niemand wat de toekomst brengt, maar we verwachten dat steeds meer leesvoer digitaal wordt. Niet alleen boeken, maar ook steeds meer kranten en tijdschriften zullen ook digitaal verspreid gaan worden'. Hulde, hoewel 'verwachten' nog steeds een slag om de arm lijkt, maar dat is misschien wat geneuzel op de vierkante centimeter. Met een afbeelding van een Bebook erbij en een reactie van een enthousiaste consument (heeft u ook altijd de neiging te gaan kijken of dat een echt persoon is?) en aanbiedingen voor pakketten van 5 en resp. 10 e-books doet Bruna er alles aan om de lezer te overtuigen van het nut en geluk van e-readen. Nu nog in de folder even bij de boeken ook melden dat het als e-book verkrijgbaar is en wat daar dan de prijs van is en het wordt helemaal overtuigend. Ik ben benieuwd of men de kinderboekweek aangrijpt om eenzelfde actie te doen (en dan nog wat overtuigender). Tenslotte heeft de jeugd de toekomst.

Feyenoord en de long tail

Enige dagen geleden werd ik tot mijn verbazing en plezier benaderd door de makers van Feyenoord TV om mee te werken aan item over een boekje dat ik (inmiddels 12 jaar geleden) heb geschreven over Feyenoord: 'Dat zijn nou typisch Feyenoorders'. In het komende seizoen van Feyenoord TV gaat men aandacht besteden aan boeken en hun auteurs over Feyenoord. Saillant detail, mijn boekje is alleen nog tweedehands verkrijgbaar, maar is gelukkig nog wel vindbaar via Bol.com.
Op mijn vraag hoe men op mijn pad terecht gekomen was, bleek het antwoord te zijn: via internet. Blijkbaar had men gezocht op boeken over Feyenoord en was aldus weer bij mij terecht gekomen. Vandaag stond er dan ook een camera-ploegje op de stoep om het item op te nemen. Men had zelfs de moeite genomen om via een tweedehands winkel een exemplaar van mijn boekje op de kop te tikken (ik heb zelf mijn auteursexemplaren rijkelijk weggegeven aan vrienden en aan mensen die tot het ware Feyenoord-geloof bekeerd dienden te worden).
Inmiddels heb ik naar aanleiding van dit item contact gezocht met de uitgever van toen om eens te bespreken of dit geen aanleiding kan zijn tot een actualisering van dit boekje of wellicht, als hij er geen brood in ziet of om andere redenen er vanaf zou moeten zien, om het boekje zelf te gaan uitgeven. Zo zie je maar, die long tail bestaat echt en zorgt zo nu en dan voor aangename verrassingen.

Is de boekhandel aan het slapen?

Eerder deze week publiceerden wij op onze website het bericht dat de boekhandel in 2009 goed gepresteerd had, in vergelijk met andere retailbranches. Het bericht was gebaseerd op het persbericht dat de Koninklijke Boekverkopersbond (KBb) daarover had rondgestuurd. Ik zou zeggen: gefeliciteerd! Het moet een goed gevoel zijn als je een minimale groei hebt weten te realiseren in een jaar dat de trends allemaal neerwaarts zijn. Maar dan de opmerkingen in het bericht over e-books: wat daarvan te denken? Ik herhaal ze hier even:

"Het e-boek besloeg slechts een fractie van de totale boekverkoop" &
"Ondanks dat 2009 het jaar van de doorbraak van het e-boek wordt genoemd, speelde het e-boek maar een marginale rol op het totaal van boekverkopen. In 2009 werden naar schatting 110.000 e-boeken en 37.000 e-readers verkocht, tegenover zo’n 49 miljoen papieren boeken met een totale omzet van 642 miljoen euro. De trend is dan volgens de KBb ook voorlopig: het papieren boek verkoopt beter dan ooit."

Vooral die laatste quote irriteerde mij.

Oogkleppen (een ergernis)

Gisteren las ik op de website van Boekblad een verslagje van de lezing van de bijzonder hoogeleraar Boekhandel Jaap Boter op het KBb-congres. Ik zal maar even voorbijgaan aan het feit dat er een bijzonder hoogleraar boekhandel is. Hij zei een paar zeer opmerkelijke dingen in zijn lezing. Het leek alsof hij de ontwikkeling van e-reading wat bagatalliseerde. Men is volgens hem, zeker als teksten bestudeerd dienen te worden, nog erg gericht op print. Ter geruststelling, zo neem ik aan, poneerde hij daarop volgend dat "het gevaar van (goede) e-readers eerder een probleem voor tijdschriftenuitgevers wordt dan voor boekenuitgevers en boekhandels." Ik zou mijn column hier in opperste verontwaardiging kunnen beëindigen: moet hier serieus op ingegaan worden of zullen we het er maar bij laten?

Ik ga er toch maar even op in. Deze opmerking heeft namelijk een paar zaken die onze aandacht verdienen. Ik ga er nu wel vanuit dat de journalist van Boekblad de zaken goed heeft weergegeven, want ik was niet op het symposium en vaar dus blind op de journalistieke kwaliteiten van Boekblad (die wat mij betreft zeer hoog zijn).

Boekenweek (g)een succes?

Gisteren publiceerden wij op InCT.nl dat de boekenweek 2010 een succes is geworden. Tenminste dat willen de boekhandel en het CPNB ons doen geloven. Qua boekverkoop zullen ze ook gelijk hebben, de cijfers van GfK liegen niet. Maar het probleem blijft natuurlijk dat het hier gaat om verkopen van papieren boeken. De verkopen van e-books en luisterboeken zijn niet meegenomen. Het interessante is dat beide nieuwe varianten wel het woord 'boek' in hun naam dragen, maar bijvoorbeeld geen boekenweekgeschenk opleveren bij aankoop gedurende de boekenweek. Hier ligt toch wel een schone taak voor het CPNB in komende edities. Met de aanstelling van Eppo van Nispen tot Sevenaer lijkt het CPNB zelf ook te keizen voor vernieuwing bij het afscheid van de huidige directeur Henk Kraima. Ik ben benieuwd wat dat betekent voor de boekenweek 2011.

Eppo van Nispen spreekt als een van de keynotes op InCTformatie, het voorjaarscongres van InCT. Wie weet dat zijn lezing ons al inzicht geeft in wat er staat te gebeuren met het CPNB. Wilt u erbij zijn als Van Nispen zijn lezing geeft? Opgeven kan via www.inctformatie.nl

Van boeken krijg je nooit genoeg

U heeft deze slogan wellicht ook al eens gehoord, vooral tijdens feestdagen en cadeauperiodes: de pay-of van het reclamespotje dat bedoeld is om ons boeken te laten kopen als cadeau. Blijkbaar werpt het zijn vruchten af, want voor het tweede jaar op rij is de omzet van de boekenbon weer gestegen. Het blijkt dat juist (of ook) in econmische mindere tijden boeken een populair cadeau zijn.

Dit weekend meldde ik op deze plaats nog de opmerkelijke uitkomsten van een onderzoekje door Biblioscope over het mediagebruik. Blijkbaar ingevuld door fervente boekenlezers. Ik zelf hoor ook bij die groep en bekijk dit soort berichten dus ook wel met enig plezier. Het boek als medium blijkt nog steeds sterk.

Ik weet, je kan met een boekenbon ook luisterboeken kopen of een agenda of kalender, maar het is denk ik wel veilig aan te nemen dat 95% van de bestedingen ook aan boeken zal zijn geweest. Het roept de vraag op welke plaats ontwikkelingen als ebooks zullen innemen. Wordt het ebook vooral iets in de zakelijke markt, wordt het iets voor special interest of non fictie (de campinggids op je e-reader of je iegen gemaakte reisgids). In hoeverre zal het de markt van fictie kunnen betreden? Daar zijn iet alleen de uitgevers wars van elke nieuwe ontwikkeling, een (groot) deel van hun lezerspubliek zit ook niet op digitale zaken te wachten.

De kracht van het medium boek mag dus nog niet onderschat worden. In het licht van alle digitale ontwikkelingen lijkt het me goed oog te blijven houden voor, oude, media die nog steeds voldoen.

Preken voor eigen parochie

Ik heb steeds het gevoel dat er in de oorzaken van de kredietcrisis een analogie zou moeten zitten met de wereld van de uitgeverij: het schudden op de grondvesten, de oorzaken die liggen in het systeem zelf etc. Het lukt me echter maar niet er een coherent verhaal voor mezelf van te maken, dus u als lezer houdt het nog even tegoed (of wellicht is er iemand die het wel kan...?!). Ik wil me daarom vandaag buigen over het keurmerk voor de boekhandel.

Op de site van Boekblad las ik een artikel dat Jean Christophe Boele van Hensbroek, directeur van Lemniscaat, pleit voor een keurmerk voor de 'echte boekhandel' (de aanhalingstekens zijn niet van mij, zo staat het bij Boekblad). Als literatuurwetenschapper en fervent boekenlezer sta ik wel positief tegenover dergelijke initiatieven. Na het artikel gelezen te hebben, bekruipt mij toch een wat ongemakkelijk gevoel.

De aanleiding voor dit initiatief is blijkbaar een controverse tussen Boele van Hensbroek en Bol.com (een controverse waar Daniel Ropers in het interview in InCT 5 ook al naar lijkt te verwijzen). Boele van Hensbroek wil het verschil aangeven tussen de 'echte' boekhandel en Bol.com. Dat komt geforceerd over. Ook ik koop mijn boeken voor 90% online (niet alleen bij Bol trouwens) vooral vanwege het gemak. Het is een feit dat deze wijze van boeken kopen niet meer weg te denken is en dat het een groeiende ontwikkeling is. Dat de (fysieke, of 'echte') boekhandel daar iets tegen moet doen lijkt me duidelijk.

Boele van Hensbroek geeft een aantal karakteristieken van de 'echte' boekhandel. Het hele rijtje is waar maar bevat ook een aantal open deuren en schijnwaarheden: de gezelligheid van de megastores van BGN boekhandels is betrekkelijk, de kennis van de mensen die daar werken is niet altijd even up to date, mij is nog nooit met passie een boek aanbevolen en uren lezen in een boekhandel zal je niet n dank worden afgenomen. Ik begrijp de overwegingen achter zijn opsomming wel, maar de vraag is of het niet een beetje terugverlangen is naar een periode die niet meer bestaat.

Het is een preek voor eigen parochie: de kopers die zich herkennen in de opsomming gaan toch wel naar de boekhandel. Maar is het juist niet de nieuwe generatie die de boekhandel (en ook andere traditionele retailkanalen) links laat liggen en zich in een online wereld bevindt? Is het ook niet de boekhandel zelf die moet bedenken hoe men wil omgaan met de nieuwe wereld die is ontstaan. Vasthouden aan oude waarden is daarbij niet genoeg, de ideale klant voor de boekhandel sterft uit en voor wie blijft de boekhandel dan nog over?

Ik heb bewondering voor het initiatief van Boele van Hensbroek, maar waarom moet het een uitgever zijn die, deels uit eigen frustratie, de boekhandel moet wijzen op de harde feiten?