NU Uitgeven

Fair Trade revisited

Nee, ik ga het hier niet weer hebben over de prijzen van e-books, daarover lijkt me nu weer even genoeg gezegd. Ik wilde het hebben over een ander vorm van fair trade: de Thieme Groep. Voor de zoveelste keer komt deze groep in het nieuws met de aankondiging van surseance en dreigende faillisementen. Het levert op sites als het Grafisch Weekblad weer een stroom aan negatieve reacties op en ook de vakbonden zijn 'not amused'. De surseance die dit keer is aangevraagd blijkt voor de zes bedrijven te zijn die nog wel enige potentie hebben. Zij hebben nu, zoals MediaFacts meldt, 'kredietbescherming' van de bank (nb MediaFacts is een uitgave van Media Business Press, één van de zes betrokken onderdelen). Daarmee worden deze zes bedrijven waarschijnlijk gered en worden ze niet mee getrokken in het moeras waarin de rest van de groep lijkte gaan verdwijnen. Doorstarts en overnames worden nu al mogelijke scenario's genoemd voor deze zes bedrijven, die door de surseance dan schuldenvrij aan een nieuwe toekomst kunnen beginnen. De vraag die nu opgeroepen wordt in hoeverre hier sprake is van fair trade. Natuurlijk, het is binnen de regels van de wet en er wordt werkgelegenheid (of in ieder geval een deel daarvan) zeker gesteld. De prijs wordt echter door anderen betaald: de leveranciers die naar alle waarschijnlijkheid naar hun geld kunnen fluiten. Ergens wringt het.
InCT heeft in het verleden ook weleens potentiële kopers (of laat ik zeggen: geïnteresseerden) aan de deur gehad. Natuurlijk zijn er voordelen te halen uit schaalgrootte, uit synergie-mogelijkheden en vooral uit meer financiële middelen, maar de onafhankelijkheid en mogelijkheden om als relatief klein bedrijf te innoveren wegen wat mij betreft nog steeds op tegen die voordelen. De ellende rondom de Thieme Groep, een conglomeraat dat duidelijk te groot gegroeid is en een groep die vast lijkt te zitten aan zaken die allemaal ergens met Mark van der Kallen te maken lijken te hebben, bewijst dat groot niet altijd beter is.

Fair Trade, part 2

Zonder het zelf bedacht te hebben, blijkt mijn stuk 'Fair Trade' flink wat reacties op te roepen. Tijd dus om er een vervolg aan te geven. Mijn gesignaleerde loopgravenoorlog wordt in deze discussie wel enigszins bewezen, want de stellingen zijn, ondanks voorzichtige oversteekpogingen zo her en der, nog steeds lijnrecht tegen overelkaar. Daarbij valt het me wel op dat de niet-uitgevers precies lijken te weten hoe uitgevers hun business moeten managen. Er wordt kwistig, maar zonder enig concreet voorbeeld, gestrooid met andere industrieën die wel structureel zich hebben aangepast. Ik probeer me te bedenken welke: ik heb nog steeds geen transparant inzicht als consument in de prijs van computers, auto's, levensmiddelen, kleding (behalve daar waar het gaat om het uitbuiten van arbeiders in derde wereld landen). Geen van genoemde industrieën geeft een compleet en begrijpelijk overzicht van alle kosten, winstmarges etc. En wat zegt dat over de prijsperceptie voor ons als consument? Sterker nog, de iPad (over over-pricing gesproken) wordt juist als voorbeeld aangehaald. Dat ding zou toch minimaal de helft moeten kosten? Maar als consument geloven we alle producent-verhalen en het sexy image en als lemmingen zijn we de iPad gaan kopen.
Mijn Fair Trade verhaal was trouwens niet alleen bedoeld voor e-books, maar eigenlijk voor alle digitale content. Het probleem dat uitgevers hebben is dat in tegenstelling tot alle bovengenoemde voorbeelden is dat het voor consumenten niet moeilijk is om illegale kopieën (volgens iemand eufemistisch het 'informele circuit' genoemd) van digitale content te maken. Ik kan geen gratis kopie van mijn auto krijgen of van een appel (het fruit). Daarmee is de uitgeverij niet vergelijkbaar met al die andere industrieën en hetzelfde geldt daardoor voor de content-consument. Daarmee is de uitgeverij, net als de film- en muziekindustrie gesteld voor een flinke uitdaging. De traditionele business moet omgevormd worden, maar niet totaal, want de business as usual bestaat ook nog steeds en zal ook zeker niet helemaal gaan verdwijnen. Timo Boezeman geeft in zijn reactie bij het eerdere bericht goed en open aan hoe de situatie is. Uitgevers zijn op zoek naar de nieuwe modellen en de goede uitgevers doen dat samen met de klanten. Mijn fair trade oproep was bedoeld om die discussie aan beide kanten fair te laten zijn (misschien had ik de verwijzing naar een label achterwege moeten laten). De 'alles op het web is gratis-mentaliteit' zit uitgevers duidelijk dwars. De simpele economische wet dat voor de dienst die de een bewijst de ander betaalt is niet zo vanzelfsprekend meer, maar is het zo gek dat uitgevers wel graag vasthouden aan dat principe? Dat principe staat trouwens nieuwe modellen niet in de weg.
Ik las in een van de reacties dat content als wegwerpartikel beschouwd zou worden. Dat lijkt me een misvatting. Waarom zou content die eerst alleen op papier verscheen en nu ook digitaal beschikbaar is opeens van gebruikswaarde veranderen?
Met 48.000 verkochte e-readers begint die markt groter te worden en volgens Bol groeit het harder dan verwacht, maar in vergelijk met boeken is het nog steeds een klein aandeel. Waar ligt de grens van de groei en zal het in alle segmenten gaan groeien of juist in bepaalde harder en andere helemaal niet of minder? Uitgevers moeten nu maar vast even met die onzekerheden hun hele business aanpassen. Dat lijkt me nu geen faire eis vanuit de gebruiker: early adopters zijn altijd duurder uit. En heeft iemand al een uitgebreid en doorwrochtonderzoek gedaan naar de prijsverschillen tussen e-books en folio? Misschien eens kijken hoe de pockets tegenwoordig geprijsd zijn, dat is toch wellicht het papieren tegenwicht van een e-book?

Het zijn zomaar een aantal losse gedachten en meningen. Eens kijken of het weer zoveel reacties gaat opleveren. Binnenkort gaan we InCT TV opnemen: als er een mensen zijn die uit de anonimiteit van dit blog willen treden, kunnen we kijken of we er een leuke ronde tafel discussie voor InCT TV mee kunnen opzetten. Ik hoor het wel...
Ik juich de ontwikkeling toe die Bol inzet: het in het leven roepen van werkgroepen met mensen uit alle betrokken partijen. Het lijkt mij een eerste stap naar fair trade.

Fair Trade

Naar aanleiding van de discussie rondom Timo Boezeman's stukje over piraterij en mijn eigen blog van begin deze week heb ik mijn gedachten eens laten gaan over geld verdienen met content (op papier of web of welk andere drager). Zonder nu te claimen dat ik al een uitgewerkte filosofie heb, wil ik toch deze gedachten hier delen.
Het lijkt mij dat er een groot gat gaapt tussen de aanbieders van content enerzijds en de consument anderzijds als het gaat om prijsperceptie. Dat loopt van 'alles moet gratis' tot 'te hoog geprijst'. De twee kampen lijken ook ieder de loopgraven betreden te hebben en zich tot doel gesteld te hebben een overwinning op de andere partij te gaan behalen. Daardoor willen discussies (want gesprekken zijn het vaak al niet meer) over dit onderwerp nogal eens uitlopen op verwijten over en weer. Dit roept eigenlijk om een Fair Trade label voor content: zolang producenten duidelijk kunnen maken dat er kosten aan de productie en distributie van content vastzitten, dat de eigenlijke producent (de auteur) daar ook een goede vergoeding voor krijgt, dan kunnen zij ook een goede, faire, prijs vaststellen. Zolang de consument aan de andere kant beseft dat dit het geval is en dat er een faire, dus niet te hoge, prijs betaald dient te worden, kunnen zij op hun beurt vaststellen wat een goede prijs zou kunnen zijn. Daar moeten de twee partijen elkaar toch kunnen vinden. Dat vergt vanuit de uitgever denk ik een zeer goede pr, gericht op het serieus nemen van de consument en niet het behandelen van iedere consument als een potentiële piraat. De consument dient op zijn beurt aan te geven wat men wil. Zo kunnen de twee gezworen vijanden (want zo lijkt het nu soms) samen niet alleen een wapenstilstand bewerkstelligen maar ook samenwerken aan modellen voor de toekomst.

Losse eindjes

Het schrijven van een blog als deze vereist een afgerond stukje met een pointe aan het eind, tenminste zo kijk ik er zelf tegenaan. Meestal start het met een berichtje wat ik heb gelezen, een gesprek dat ik heb gehad of iets dat ik opmerkelijk vond. Soms zijn er echter ook zaken die op het eerste gezicht interessant lijken, maar die maar niet tot een leuk blogverhaaltje willen verworden en als een los eindje in mijn gedachten blijven zweven. Vandaag presenteer ik een paar van die losse verhaaltjes zonder verder commentaar, dan ben ik er ook van af. U mag er zelf van denken wat u wilt.

De bomen en het bos (een ontboezeming)

Heeft u er als uitgever ook wel eens last van? De bomen en het bos: ik wel. Als je alle ontwikkelingen, meningen en aankomende trends probeert bij te houden, dat je dan door de bomen het bos niet meer ziet (of denkt te zien)? Ik beken: ik heb weleens van die dagen dat ik denk: mijn god, wat moet ik er allemaal mee doen? Er zijn ook dagen dat ik me zelfverzekerd voel en de simpelste wijsheden mij een gevoel van onoverwinnelijkheid geven. Medisch gezien verkeer ik als uitgever anno 2010 dus in een staat van manische depressiviteit waarin euforie en verwarring elkaar afwisselen. Misschien ben ik ook wel gewoon aan vakantie toe. Dan kan ik in een meditteraan zonnetje met een drankje (en met mijn geliefde en zoontje) in alle rust mijmeren en de geest laten waaien. Ik heb er wel behoefte aan om even een stap terug (of er naast) te kunnen zetten en mijn strategie voor de toekomst nog eens helder te formuleren. De waan van alle dag versluiert teveel om goed te kunnen denken. Even weg van alle betweters en profeten.
Ik zal toch niet de enige zijn in dit vak die hier af en toe last van heeft ;-)

Vuvuzela

Gisteren las ik op Twitter dat iemand dat medium vergeleek met een vuvuzela: "Everyone has a horn, blows it loudly, resulting in pure buzzing noise". Daar zit misschien wel wat in, misschien is het hele web wel een vuvuzela geworden: één groot orkest van buzzers waardoor een indvidueel geluid bijna niet meer waarneembaar is en waarin de blazers op andere instrumenten volledig onder gebuzzt worden.
Je zou ook kunnen zeggen dat sommige meningen op een dergelijke irritante manier de ronde doen dat ze langzamerhand ook het niveau van de vuvuzela hebben bereikt: het koor van online profeten, de e-books sceptici, de uitgeverbashers en vast nog meer.
Is het allemaal 'up in the cloud' of is het meer een kakafonie waaruit niemand meer een melodie kan distilleren? Waar zijn de solisten, de zieners en de visionairen?
Zo maar een paar gedachten die opkomen als je het WK Voetbal zit te bekijken...

In 10 stappen weet je alles

Steeds meer zie je op allerlei plaatsen artikelen opdoemen die je in een beperkt aantal stappen (10 lijkt meestal wel het maximum te zijn) uitleggen hoe je iets moet doen of hoe iets werkt. Zelfs als het gaat om boeken, waar je toch de ruimte hebt, gaat die regel van de beperkte stappen op. Wat het onderwerp ook is, publiceren op een iPad, Social Media, geld verdienen op het web of efficienter werken, het maakt niet uit: in 10 stappen weet je alles. Ik geef toe dat het erg aantrekkelijk klinkt. Juist in deze tijd waarin we toch al geen tijd hebben om ons echt te verdiepen, is het mooi als iemand het even in 10 stappen (liever nog 10 seconden) kan uitleggen. De moeite die ik echter heb met die stappen is dat het vaak open deuren zijn. Ze worden echter gepresenteerd als het ei van Columbus, maar in mijn ervaring zijn het vaak zaken die ik zelf ook had kunnen verzinnen. De diepgang die je zoekt is ook vaak niet terug te vinden in dit soort stappenplannen.

Met de billen bloot (Flow, deel 2)

Een week of twee geleden plaatste ik hier een bericht waarin ik mijn (ongezouten) mening gaf over het blad Flow. Tot mijn verbazing werd ik niet overspoeld door boze reacties, behalve dan van een man van middelbare leeftijd (sic). Toen ik gisteren met mijn geliefde (die in dit verhaal dus een rol speelt) het over mijn blog had, kwam ook de post over Flow ter sprake. Die wilde ze wel eens lezen (ik vond dus gelijk uit dat zij mijn blog niet regelmatig leest). Enfin, dat heb ik geweten, want na lezing van het artikeltje kreeg ik onder uit de zak. Zij vond het blad wel inspirerend en juist anders dan anderen. Waarom lag het anders bovenop het stapeltje bladen (in het kleinste kamertje). Dit was inderdaad een creatief blad en het gaf haar een goed gevoel. Juist alles wat ik niet goed vond, bleek voor haar juist te werken. Daarbij werd natuurlijk de sexe-kaart ook nog even gespeeld.

Dus mijn tussenzinnetje in het eerdere artikel dat ik wellicht niet tot de doelgroep behoor, blijkt geheel juist te zijn en zelfs meer dan dat: het is de reden dat ik Flow niet op waarde kan schatten.

2010, het jaar van de waarheid?!

2009 was een bewogen jaar geweest voor de uitgeefbranche: de recessie sloeg ook in onze branche toe waardoor resultaten onder druk kwamen te staan, de commissie Brinkman moest de krantenwereld vertellen wat er mis was en hoe men er wellicht uit kon komen en Van Thillo kreeg dan toch eindelijk PCM in handen.  Daarnaast was er natuurlijk de doorbraak van het e-book, mede of juist doordat Bol.com eindelijk instapte.

 

Wat zal dit jaar gaan brengen? Zal de economie aantrekken met alle gevolgen voor inkomsten uit advertenties en lezers? Eerlijk gezegd lijkt het me dat als dit de belangrijkste vragen zijn die u nu bezighouden, u de les van de crisis gemist heeft. Ik hoop dat u 2009 gebruikt heeft om u te bezinnen op de toekomst en op uw plaats als uitgeverij in het huidige tijdsgewricht. Indien u slechts heeft bezuinigd en de kosten nog eens tegen het licht hebt gehouden dan hebt u mijns inziens niet voldoende gedaan.

Crossmedia is onzin (de comfort zone)

Gisteren schreef ik op de plaats een stukje met de rode draad van mijn voordracht tijdens het Crossmediaal 2010 congres van Syntens alwaar ik, samen met Huub van de Pol, invulling aan de workshop Crossmediaal Uitgeven in de praktijk mocht geven. De presentatie bleek inderdaad sommige toehoorders uit hun comfort zone te halen, want er werd veel gereageerd. Punt van gesprek was onder meer of er 20 jaar geleden, zeg het pre-internet tijdperk, wel sprake was van communities. De vraag is inderdaad of een groep mensen die door een andere partij als een groep aangemerkt worden, in dit geval door een uitgever, een community vormen. Wellicht is doelgroep beter al sterm. Aan de andere kant zijn ze wellicht voor de toenmalige uitgever wel een community?

Crossmedia is onzin

Vandaag mag ik op een congres van Syntens over Crossmedia samen met de founding editor van InCT, Huub van de Pol, een workshop geven over crossmediaal uitgeven en de relatie tussen uitgever en dienstverlener. Al werkend aan mijn inleidende presentatie waaraan ook een inspirerende brainstorm met Huub voorafging, kwam ik tot de conclusie dat de term 'crossmedia' misleidend is. Lopen we als uitgevers, en ik geeft toe dat ik me er ook aan schuldig heb gemaakt, niet als blinde paarden achter die term aan. We moeten crossmediaal is het gevoel, want crossmedia is helemaal 2010.

Joop vs Jaap: preken voor eigen parochie

Bij de kapper las ik vanochtend de NRC Next (ik ga naar een goeie kapper) waarbij mijn oog viel op een verhaal over de nieuwe opiniesite Joop.nl van de VARA en de tegenhanger deJaap.nl. Helaas kon ik niet het hele verhaal lezen, maar al zappend door het artikel begreep ik waar de sites/blogs over lijken te gaan. Los nog even van de naamgeving van beide sites, was dit echt het beste waar men mee kon komen, is de hele kinnesinne tussen beide wel erg Hollands. Ten eerste Joop.nl die moet zorgen dat het linkse geluid ook meer op het web te horen is want daar zijn alleen de schreeuwers a la Geen Stijl aanwezig en dat geeft niet weer hoe het sentiment in de maatschappij is (de PVV en D'66 zijn even groot in de peilingen maar alleen de achterban van de eerste is te horen/lezen op het web).

De krant vs. twitter (ofwel: DSB vs Van der Wiel)

Gewoon omdat ik er zin in heb gooi ik vandaag de knuppel eens in het hoenderhok en neem ik het op voor de oude media. Wat en wie bepaalt het nieuws van de dag? Als we Dirk Scheringa moeten geloven, en dat is in deze tijden niet zo voor de hand liggend, hebben de media schuld aan de ondergang van zijn bank. En dan richt hij zijn pijlen vooral op de Volkskrant en het FD die gisteren berichtten over de dreigende noodregeling. Dat zouden zij alleen hebben kunnen doen doordat er 'gelekt' was. Ik ben geen financieel expert, maar op dit gebied zou Scheringa wel eens gelijk kunnen hebben. De berichten in de krant zouden de ondergang van de DSB best wel eens in de hand hebben kunnen werken of op zijn minst kunnen versnellen. Ik moet zeggen dat ik ook blij was met de krant van vanochtend waar veel achtergrondartikelen over deze gebeurtenis stonden

Over Plasterk, kranten en mediabeleid

Afgelopen week zag ik minister Plasterk in DWDD praten over de kranten. Mathijs van Nieuwkerk, zelf oud-hoofdredacteur van een krant, probeerde hem nog voorzichtig wat kritische vragen te stellen, maar over het algemeen waren de antwoorden van Plasterk even ontwijkend en vaag als het beleid van de kranten de laatste 10 jaar. Hij kwam niet verder dan iets zeggen over samenwerking tussen publieke omroep en kranten (dus niet commerciele omroepen en kranten). Merkwaardige opmerking trouwens als de dag erna blijkt dat Wakker Nederland (of WNL zoals we nu opeens moeten zeggen om de band met de Telegraaf niet te kunnen leggen, sic), nog wat moet sleutelen aan haar verhouding met de krant van Wakker Nederland.

Een pleidooi voor de krant (van gisteren)

Jan van Groesen werkt bij de Stichting Media-ombudsman Nederland en schrijft namens die stichting vanochtend in de Volkskrant een ingezonden stuk over de commissie Brinkman. Een stuk dat ik aan het ontbijt met stijgende verbazing heb zitten lezen. Het is een lang pleidooi voor de krant en de geschreven journalistiek. Op zich een zaak om voor te vechten, maar de argumenten die hij gebruikt zijn van een achterhaaldheid die bijna tot plaatsvervangende schaamte leidt.

Ik pak er een paar punten uit (ik raad een ieder aan het stuk zelf te lezen, helaas heb ik het nog niet op de site van de Volkskrant teruggevonden).

Tendentieus?

Twee weken geleden op InCTformatie presenteerde Marieke van der Donk van PWC voor het eerst de resultaten van hun onderzoek naar de toekomst van de krant: Outlook for Newspaper Publishing in the Digital Age. Op het moment dat zij aangaf dat Nederlanders bereid zijn 38 eurocent te betalen voor online content, ging er een huivering door de zaal en wist ook dagvoorzitter Ronnie Overgoor zich niet in te houden. Het memorabele moment is te zien op het videoverslag op www.inctformatie.nl (daar vindt u ook onze podcast, foto's, video's links en verslagen van dit bijzondere event) en hier op deze blog. 

38 Cent betalen voor online content: men geloofde er niets van. Betalen was out of the question. Terwijl je ook zou kunnen denken: 38 cent, dat is in ieder geval iets en hoe zou zich dat verhouden tot de kosten voor online content. Wellicht is er een verdienmodel op te baseren.

Vandaag rapporteert Adformatie over dit onderzoek met de kop: Nederlandse consument wil niet betalen voor online krant. Een wat tendentieuze kop, want ik dacht gelijk: he, dat staat haaks op het PWC onderzoek, even lezen waar dit vandaan komt. En wat blijkt: het gaat over hetzelfde PWC onderzoek. Nederlanders willen minder betalen voor online content dan consumenten in VS en UK, maar men wil nog steeds een bedrag betalen.

Enfin, ik ben er in getrapt. Interessanter is hoe wij hierover denken. Een paar dagen geleden heb ik hier een poll geplaatst met een vraag over het betalen voor online content. De tussenstand is opmerkelijk. Wellicht wilt u ook nog even een bijdrage leveren. U vindt de poll hier

Boos

Ik kan mij soms zeer ergeren aan het dedain waarmee zowel binnen als buiten het vak over uitgevers gesproken wordt. Ik heb er op deze plaats al meer aandacht aan besteed waarbij ik ook heb aangegeven dat de branche hierover de hand in eigen boezem kan steken, tenslotte karakteriseren we onszelf als branche als 'zoekend' en geven we onszelf voor innovatief gedrag slechts een '5' (bron InCT Innovatiemeter, voor het hele onderzoek: Uitgeven 2009, het InCT Jaarboek). Dit neemt niet weg dat er wel al een heleboel gebeurt en dat wij (ik bedoel hiermee de uitgeefbranche en stap even over de definitiekwestie heen die hier onlosmakelijk aan verbonden is) net zo zoekend en onzeker zijn als de rest van de wereld.

De ergernis komt echter boven wanneer men neerbuigend meent te doen over de branche zonder er eigenlijk een gefundeerd oordeel over te kunnen vellen. Een mooi voorbeeld vorige week bij onze vrienden van de Dutch Media Professionals naar aanleiding van ons congres InCTformatie. Ik heb al de moeite genomen ter plekke te reageren, maar wil hier nog een keer mijn ergernis ventileren. Vooral omdat het alleen maar woorden zijn en weinig daden. Er wordt gesproken over voor de troepen uitlopen: hoogstens in de gedachten denk ik dan. Grijze uitgeefheren: een beeld van vervlogen tijden. Maar de vraag is, waar komt die neerbuigendheid vandaan? Hebben de auteurs van dat betreffende stuk de wijsheid in pacht?

Bij deze dan ook een oproep aan een ieder die zich aangesproken voelt: laten we met z'n allen zoeken naar de modellen van de toekomst en laten we onze successen maar ook onze twijfels, problemen en vragen met elkaar delen. InCT biedt u het platform: hier op deze blog, maar ook op ons netwerk (en de bijeenkomsten), onze congressen en ons magazine.

p.s. doe nog even mee met onze vraag over betalen voor online content