NU Uitgeven

Outlook

Gisteravond was ik aanwezig bij de presentatie van de 10e Entertainment & Media Outlook van PWC, het trendonderzoek dat zij houden over de ontwikkelingen in onder meer de uitgeverij (en andere takken van de media-industrie). Het onderzoek omvat in boekvorm 184 pagina's met veel cijfers en grafieken. Ik heb het nog niet gelezen, maar gelukkig werden er tijdens de presentatie al een paar kengetallen genoemd: zo groeien de bestedingen in filmed entertainment en internet de komende jaren meer dan gemiddeld en moeten de meer klassieke media (lees de uitgeverijen) het doen met een 0-lijn tot een minimale groei van een paar procentpunten. Je zou er depressief van kunnen worden.
Om de presentatie luister bij te zetten waren een aantal grote namen uitgenodigd om onder leiding van Jeroen Smit over een aantal stellingen te praten. Smit begon trouwens met de mededeling dat zijn boek 'De Prooi' nu ook als ebook beschikbaar was en dat het blijkbaar flink illegaal gekopieerd wordt. Naast big shots vanuit de RTV wereld (Bert Habets en Shula Rijxman) was Dick Molman van Sanoma eigenlijk de enige vertegenwoordiger van de 'klassieke' uitgeverij. Veel discussies gingen dan ook in eerste instantie over de rol van de publieke omroep. Aan het eind echter kwam ook de uitgeverij aan bod waarbij het opviel dat Molman wel alle ontwikkelingen ziet en volgt, maar tegelijkertijd ook een grote mate van relativering bezat. Hij stelde dat de inkomsten van de uitgeverij nog jaren (en hij bedoelde echt tientallen) voor het grootste deel uit bestaande business (lees print) zouden komen. Meerdere malen werd er gesproken van evolutie in plaats van revolutie als het ging om ontwikkelingen en het leek er op alsof het tempo van die evolutie soms hetzelfde werd ingeschat als de tijd die het heeft geduurd van de aap-achtigen naar de homo sapiens. Aan het eind echter sprak Molman over het ontwikkelen van concepten waarmee hij meer de ontwikkelingen omarmde dan even tevoren toen hij sprak over het feit dat Libellle op het web niet werkt. Daarmee leek hij even merk en product door elkaar te halen.
Ik begrijp Molman's positie wel, hij staat voor een zeer grote uitgeverij met een substantiele omzet uit tijdschriften (nog steeds) en het zomaar even omgooien van concepten of modellen is onmogelijk: dat moet bijna wel via de weg der geleidelijkheid. Het leidde bij de borrel na afloop ook nog even tot de discussie of juist kleine(re) uitgeverijen beter in staat zijn te innoveren dan grote.

Zelden zo gelachen

Als u dit leest bent u dus niet op InCTspiratie 2010. Dan mist u wat! Maar goed, dat ligt aan uzelf. Terwijl zo'n 120 vakgenoten zich in Doorn laten inspireren en uitdagen, wil ik u deelgenoot maken van mijn pijnlijke kaken. Zelden zo gelachen als gisteren toen ik las dat de regering serieus van plan is om de publieke omroep het recht te ontzeggen op internet-activiteiten. Nog grappiger was dat ondernemerspartij bij uitstek, de VVD, dit onzalige plan steunt en initieert. De kranten zouden er namelijk last van hebben. Als dat de redenering is, dan zou ik bij deze alle bloggers, twitteraars en internet-adepten met onmiddellijke ingang het recht willen ontzeggen zich op het web te uiten!. Schande, beseffen zij wel hoeveel last wij uitgevers van hen hebben! De nagels aan onze doodskist. En oneerlijk ook, want zij hoeven er geen geld mee te verdienen. Het is niet eerlijk! Zouden we trouwens dat hele internet hier niet gewoon kunnen afschaffen , het schijnt in Noord Korea ook te kunnen en daar zijn ze me toch gelukkig.
Dat onze nieuwe regering niet weet waar ze over praten blijkt wel uit de formulering dat de publieke omroep zich moet beperken tot audiovisuele activiteiten. Alsof er op het web geen audiovisuele activiteiten mogelijk zijn. Het schijnt dat men zich ook stoort aan sites als de opiniesite Joop (van de VARA, dus het zal wel een linkse hobby zijn). Er is overvloed op het web, dus waarom moet de VARA (en andere opmroepen) daar dan zo nodig ook nog hun steentje aan bijdragen? Ik heb geen eens zin deze redenering te becommentarieren, de onzinnigheid druipt er aan alle kanten af.
Ik ben geen fan deze regering, maar je kan ze niet verwijten dat ze geen gevoel voor humor hebben. Blij dat ik vandaag met vakgenoten serieus over ons vak en de toekomst kan praten (had u ook moeten doen).

Binnenkort in dit theater: InCT TV

Vandaag is het dan zover: een langgekoesterde wens gaat in vervulling: InCT TV. Vanmiddag gaan we de interviews voor dit web-programma opnemen. Best spannend, want ook voor mij is het allemaal nieuw. We nemen op met studenten van het Grafisch Lyceum in Rotterdam en onze locatie is het hoofdgebouw van het GLR in het centrum. De setting is op de 7e etage van hun gebouw, zodat de skyline van Rotterdam ons decor zal zijn. Ik ga drie gasten interviewen.

Lisa van den Herik, business development manager bij Unieboek|Het Spectrum, over hun iPad imprint; Jan Louwers, directeur en oprichter van Uphill Battle, over ontwikkelingen in het (boeken)vak en Will Jansen, uitgever en maker van het literaire tijdschrfit over koken Bouillon, over passie en uitgeven. Een leuk, gemengd gezelschap waarbij we de verschillende hoeken van het uitgeefveld zullen coveren. Ik hoop op drie sprankelende en inspirerende gesprekken.

Het InCT TV programma zal denk ik medio november klaar zijn en gereed voor uitzending via het web. Houd onze site (www.inct.nl) of deze blog in de gaten.

Content-overkill

Ik ben zo'n man die graag alle wedstrijden van het WK wil zien (hoe slecht ze ook eigenlijk zijn) en die graag met anderen ouwehoert over de wedstrijden. Toch moet me van het hart dat ik me erger aan veel programma's rondom het voetbal, inclusief de voorbeschouwingen. Laten we beginnen met de publieke omroep: bij de voorbeschouwingen van het Nederlands Elftal lijkt Tom Egbers de hele tijd geen idee te hebben waar hij het nu weer eens over moet hebben, 's avond is er een programma met herhalingen waarbij zuurpruim Borst (waarbij ik altijd weer het idee krijg dat hij eigenlijk helemaal niet van voetbal houdt) ongegeneerd zijn gang mag gaan en dan wordt de avond afgesloten met het old boys gekeuvel van Jack van Gelder. De publieke omroep heeft nu spotjes met als punchlin dat de programma's van ons zijn. Deze wat mij betreft dus niet! Programma's zonder meerwaarde en formats die zo oud zijn als het WK zelf.
De commerciele omroep dan maar? Twee keer per avond is daar de talkshow met Stadler en Waldorf (Derksen en Van der Gijp) en hun eigen Kermit (Genee) waarbij ook twee extra pionen mogen aanschuiven, waarbij de keus valt op BN'ers die blijkbaar ook van voetbal houden maar niets toevoegen (kan trouwens iemand zorgen dat Ali B een tv-verbod krijgt). De inhoud van deze twee talkshows ontstijgt het cafe-gebrabbel niet en komt zelfs niet boven het niveau van Jack van Gelder uit: flauwe grappen die herkauwd worden, chagrijnig geneuzel en vliegen afvangen. Gelukkig betalen we hier niet voor, arme adverteerders.
Als we nu naar omroepen kijken alsof het uitgevers zijn en we passen de criteria toe waar men (en wijzelf als uitgever) de uitgeverij op beoordeelt, dan kunnen we toch niet anders concluderen dat de omroepen en masse ouderwets zijn. Men duwt de kijker content door de strot zonder zich af te vragen of dit de vorm is waarin dat zou moeten. Waarom zit Derksen met z'n grote bek (excusez le mot) niet op een podium tegenover voetbalfans (van mij part voetbalhaters) en gaat met het publiek in discussie? Zou toch al weer spannender zijn? Waar is de inzet van nieuwe media om de programma's een meerwaarde te geven (en dan heb ik het niet over het kunnen inzenden van een stem of een vraag via email, gaaaap). Waar is de vernieuwing van de TV? Misschien geldt hiervoor hetzelfde als voor veel uitgevers: en zijn nog genoeg consumenten die het blijkbaar willen. Maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de consument moe zal worden van de obligate formats. Of ben ik nu de enige die zich ergert?

Ronnie en Jan

Op InCTformatie 2010 was er al een eerste kennismakning tussen Ronnie Overgoor en Jan Dijkgraaf wat leidde tot een prikkelend interview op het podium. Daarna was Dijkgraaf veel in het nieuws, onder meer met de glossy Binnenhof maar vooral ook met zijn overstap naar Powned. Voor Blueshots TV voelde Overgoor Dijkgraaf nogmaals aan de tand. Een leuk interview (je moet wel een lange adem hebben, maar het is het wel waard).

De Troon

Vandaag wil ik het graag hebben over de tv serie De Troon, die afgelopen zaterdag startte bij de AVRO. U zult zich wellicht afvragen wat het verband met uitgeven is. Er is misschien niet een direct verband, maar er is wel een verband te leggen met de moderne informatie consument zoals die onder meer wordt beschreven door Steven Johnson in 'Everything bad is good for you'.
Vol verwachting schoof ik zaterdag aan om naar de Troon te kijken. Een gesprek met wat acteurs in De wereld draait door had vorige week mijn interesse gewekt. Wat ik zaterdag voorgeschoteld kreeg was echter tenenkrommend en ergerniswekkend. Het begon met de meer dan irritante voice-over van Wilhelmina die vanuit haar heden naar het verleden keek, zo typisch betweterige voice-over die ook alles wat er gebeurde diende te duiden, je zou namelijk als kijker zelf eens moeten nadenken. Het verhaal werd ook zo hapsnap en met grote sprongen verteld alsof men alles in één aflevering moest uitleggen en vertellen. De discussie over het instellen van de monarchie en de grondwet leek een achternamiddag gesprek tussen drie mensen (waarvan dan merkwaardig genoeg de namen weer niet genoemd werden) en de aanstaande koning.

Het Gesprek

Toen de nieuwe tv-zender Het Gesprek begon was ik best wel enthousiast over het format: tv met inhoud. De praktische invulling heeft mij de jaren erna niet echt kunnen bekoren. Talking heads op tv gaan toch vervelen op den duur. Natuurlijk zapte ik er af en toe wel eens langs, maar ik bleef nooit hangen (behalve de twee keer dat mijn Blueshots interview te zien was, het is natuurlijk wel heel spannend als je zelf opeens dat talking head bent). Herhalingen van BBC-programma's en van David Letterman's Late Night show (ik begrijp maar niet wat die Amerikanen grappig aan die mans belegen humor vinden) maakten het er in ieder geval ook niet beter op.
Maar er is hoop! Harry de Winter gaat zich als directeur fulltime bezig houden met Het Gesprek om de zender nu dan toch eindelijk de swung te geven die het nodig heeft. Een wederzijdse deal (barter) met NRC (dat inmiddels in dezelfde holding zit) moet Het Gesprek meer mogelijkheden geven naar buiten te treden. De bezem erdoor en opnieuw beginnen. Mijn sympathie heeft het concept nog steeds, dus ik zal met veel belangstelling kijken wat De Winter tot stand gaat brengen. De lat hoeft qua kijkcijfers niet eens te hoog te liggen blijkt uit een interview met De Winter in de Volkskrant, 2% leidt al tot flinke winsten.
Er zullen vast wel allerlei geleerden zijn die menen dat een dergelijk concept niet meer van deze tijd is, maar ik zou graag zien dat Het Gesprek een succes wordt.

De krant vs de Publieke Omroep

Ik weet niet of ik het nou helemaal mis heb, maar het bericht gisteren over het onderzoek naar de sites van publieke omroepen dat door de kranten gewenst werd riep bij mij verbazing en ook ongeloof op. Ik begrijp best dat de kranten op de een of andere manier last zullen hebben van alles wat de publieke omroepen doen, net zoals volgens mij uitgevers van publiekstijdschriften of special interest-bladen dat zullen hebben. Ik hoor alleen die laatste groepen daar nooit over (of mis ik hier een bijzonder debat in de sector). De krantensector lijkt inmiddels steeds meer op de muziekindustrie van een paar jaar geleden: vechtend en defensief tegenover iedere bedreiging van buitenaf en met alle macht proberend die bedreigingen weg te krijgen. Hoe deze strijd voor de muziekindustrie is afgelopen mag wel bekend zijn. Zouden de heren en dames van de kranten niet beter hun tijd kunnen steken in het zelf bedenken van hun nieuwe businessmodellen en daarmee aan het werk gaan in plaats van steeds maar weer naar de boze buitenwereld te wijzen? Of spreek ik nu teveel als ondernemer en te weinig als 'krantenman'?

(heeft u al gestemd op het nieuwsfeit van 2009: Doe het dan nu! http://www.surveymonkey.com/s/RRLTVK6)

Radio 1 laat de krant vallen

Het was me al eerder opgevallen, maar het zogenaamde 'krantenoverzicht' van het Radio 1 Journaal is vervangen door het 'Media-overzicht'. De redacteuren van de radio gaan dus met hun tijd mee en hebben bedacht dat het overzicht van ander nieuws niet alleen meer uit de krant hoeft te komen. Een pluim dus.
Maar tegelijkertijd toch ook een kritische noot: er wordt nog slechts mondjesmaat naar andere media (lees: het web) verwezen en dan zijn het altijd nog sites van traditionele media/uitgevers. Pas echt vernieuwend wordt het wanneer men toonaangevende blogs en websites gaat behandelen, dan wordt het een mediaoverzicht in de 21e eeuwse zin van het woord. 

(heeft u al gestemd op het nieuwsfeit van 2009: Doe het dan nu! http://www.surveymonkey.com/s/RRLTVK6)

Paparazzi oorlog

Vanochtend zag ik in Goedemorgen Nederland Hans Vos, voormalig redactiechef van Privé en Story en ook persvoorlichter van Sonja Bakker (sic), praten over de toekomst van de roddelpers in Nederland. Blijkbaar hebben deze bladen last van hun tv-tegenhangers, Shownieuws en RTL Boulevard. De remedie volgens Vos is hardere journalistiek bij de bladen, meer onderzoeksjournalistiek en hardere onthullingen. BN'ers kunnen dus hun borst natmaken. Hans Vos heeft er zelfs een boek over geschreven: 'Zo werkt onze roddelpers'. Vos zegt te opteren voor de meer Engelse en Amerikaanse benadering. De vraag of daar in Nederland eigenlijk behoefte aan is laat hij liggen. Volgens mij roddelen wij in Nederland op z'n polders: gezellig en niet al te fel. Vreemd genoeg vond hij het afdrukken van foto's van Sylvie Meijs zonder haar na haar chemokuur een 'blunder' van Story, terwijl mij dat nou juist de harde roddeljournalistiek is die hij voorstaat. Maar zoals Vos zelf al aangaf, de Nederlander vindt dit soort journalistiek te ver gaan. Volgens mij moeten de roddelbladen gewoon lekker blijven kneuteren, dat past bij ons.

InCT TV

Het zat al een tijdje in de pipeline, maar nu is het toch echt officieel: InCT gaat ook tv maken, web tv wel te verstaan (misschien moet ik wel wat minder hoog van de toren blazen en zeggen dat we nu ook video gaan maken, maar InCT TV klinkt wel lekker). We gaan dat doen samen met studenten van het Grafisch Lyceum Rotterdam (GLR) die zelf ook een eigen tv-kanaal beheren: GLR TV. We beginnen nog bescheiden: eerst een trailer voor ons najaarscongres (www.inctspiratie.nl ) en dan een verslag van dat congres: alle sprekers (als zij toestemming geven natuurlijk) worden integraal vastgelegd en daarnaast maken de studenten een video-impressie van de dag zelf. Dit zullen we bij ieder congres op deze wijze gaan aanpakken. Daarnaast gaan we 2010 een drietal programma's maken rondom een thema. Hoe dit er uit zal gaan zien weet ik nog niet, wat ik wel weet is dat we gaan proberen de thema's te benaderen vanuit beeldtaal en dat we de studenten veel vrijheid zullen geven om hun eigen creativiteit er in te brengen.
De video's zullen te zien zijn op de verschillende websites van InCT en natuurlijk ook op GLR TV. Daarnaast zullen er op zowel Vimeo als You Tube ook speciale InCT-kanalen komen waar de video te zien zullen zijn. Ik verwacht er veel van en vind het reuze spannend om hier mee aan de slag te gaan.

webtv: niet alle crossmedia werkt!

Ik ben een trouw bezoeker van de website van Voetbal International (www.vi.nl ), niet alleen om het laatste nieuws te lezen, maar ik kijk ook wel graag naar de web tv items met Johan Derksen: zowel zijn beantwoording van ingezonden vragen als het tweegesprek met Wilfred Genee vind ik leuke items. Of ze perse als webtv gepresenteerd hadden moeten worden is echter de vraag, ik luister ze vaak af terwijl ik andere dingen doe en kijk dus niet de hele tijd naar het beeld. Maar ik moet bekennen dat ik een fan van deze onderdelen ben.
Nu is er sinds gisteren een nieuw webtv item op de site van Voetbal International: Tussen de linies. Dit keer niet met baas Derksen, maar met twee van zijn journalistenm want ook die moeten natuurlijk crossmediaal worden.

Ik moet zeggen, zowel vanuit professioneel oogpunt als vanuit het oogpunt van voetballiefhebber, dat de eerste aflevering geen doorslaand succes is. Ten eerste is het akelig statisch en heeft vooral Knipping in het begin last van camera-vrees. Het is het herkauwen van een artikel uit de papieren VI. Als je toch in drie minuten bij wilt zijn over een onderwerp, dan had een korte geschreven samenvatting op het web ook wel voldaan. Het voegt dus niets toe aan bestaande content. In mijn optiek moet je andere media inzetten als je met die media dingen kunt die je niet op een andere wijze zou kunnen doen, waarbij je nieuwe content presenteert of op zijn minst bestaande content zo omvormt dat er een nieuwe boodschap gegeven wordt.

Het toeval wil dat dit actuele onderwerp nu juist samenvalt met plannen die we binnen InCT aan het ontwikkelen zijn voor web-tv. Het is nog niet zover maar ik hoop dat het er (binnenkort) van gaat komen. De ambitie is om er dan zeker iets vernieuwends van te maken maar tegelijk ook een waardevolle aanvulling op het bestaande portfolio van InCT (geen 'tv for tv's sake'). We staan natuurlijk altijd open voor suggesties (uitgever@inct.nl).

Uitgeven is 'hot'

Uitgeverijen en de media staan deze dagen in het middelpunt van de belangstelling. Wat begon met een schijnbare losse flodder van Geert Wilders, heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een bijna nationaal debat. Zo hoorde ik gisteren Kees Spaan en Hans Hagoort op Radio 1, Dominique Weesie op BNR en was PCM vandaag voorpaginanieuws op de Volkskrant, en dan zal ik er zeker nog een paar vergeten.

De discussie spitst zich toe op de dagbladen, hun positie en de reclamegelden van de publieke omroep. Als je zoveel informatie krijgt en zoveel verschillende kanten van de zaak te horen krijgt, dan begin je vanzelf genuanceerder te denken of op zijn minst begrip op te brengen voor alle standpunten. Ik zie wel waar de klacht over de concurrentievervalsing vandaan komt, hoe vooral AKN een doorn in het oog is van uitgevers en waarom het hele gedoe over programmagegevens zeer kinderachtig is. Neemt niet weg dat ik nog steeds vind dat de dagbladen eerst bij zichzelf te rade moeten gaan: er zijn genoeg voorbeelden van succesvolle ondernemingen in hun segment, Geen Stijl redt zich prima (ik begrijp dat de salesafdeling al aan het kerstreces is begonnen want alle targets voor dit jaar waren ruim overschreden), NU.nl lijkt me ook niet hulpbehoevend (gingen die niet gewoon zelf TV maken).

Natuurlijk zitten er wat zaken scheef met betrekking tot de publieke omroep, maar laten we wel wezen, dat is al jaren zo en hoewel Kees Spaan van de NDP aangaf dat men al er ook jaren op wijst (in betrekkelijke stilte blijkbaar en niet al te dwingend), de zaken die men nu verwijt aan de publieke omroep zijn niet de oorzaak van alle ellende. Maria beconcurreert de dagbladen niet en Kassa Magazine doet dat evenmin. Als de uitgevers slim waren geweest hadden ze zich dichter tegen de omroep aan geschurkt, dan hadden zij wellicht die magazines kunnen maken. De uitgeverijen moeten van eigen kracht uitgaan en de deuren wagenwijd openzetten. Weesie zei op BNR dat de grote uitgeverijen niet kunnen innoveren omdat ze niet de juiste mentaliteit en mensen zouden hebben. De uitdaging is nu zijn ongelijk te bewijzen.

Slacht het internet

Ik ben totaal geen fan van Geert Wilders, integendeel, zijn populistische, islamofobe en rascistische one-issue politiek vind ik ronduit weerzinwekkend, maar als hij zich opeens een mening over de media aanmeet, dan wil ik wel even lezen wat hij te melden heeft. Met veel plezier las ik dus zijn ingezonden stuk in de Volkskrant van zaterdag over de kranten en de publieke omroep.

Voor wie het nog niet gehoord of gelezen heeft, nog even in het kort zijn betoog: de publieke omroep krijgt teveel staatssteun en ook nog heel veel geld uit de reclames terwijl kranten het financieel moeilijk hebben en zelfs door de publieke omroep (bv Maria van AKN, zie ook een artikel hierover in de komende InCT) beconcurreerd wordt. Zijn oplossing: slacht Loekie de Leeuw, de adverentiegelden kunnen dan weer richting kranten gaan (deels) en daarmee zijn de kranten, waar hij trouwens wel erg neerbuigend over doet, gered. Ik geeft zijn betoog maar even in grote lijnen weer, maar dit was toch wel de rode draad.

Waar Wilders (onder meer) aan voorbijgaat is dat de problemen van de kranten niet veroorzaakt worden door de publieke omroep of doordat adverteerders hun reclamegeld daar heen brengen: dat is al jaren zo. Daarom is de reactie van Kees Spaan, voorzitter van NDP, merkwaardig: hij geeft Wilders wel gelijk dat er sprake is van oneerlijke concurrentie. Alsof die gelden anders niet richting de commerciele omroepen zouden gaan (of de gratis kranten). Windmolengevechten in de achterhoede lijkt me. Nee, de problemen voor kranten komen voort uit de nieuwsvoorziening op internet, uit de concurrentie van gratis kranten (zelfde nieuws als internet, maar dan op papier) en uit het informatiegedrag van vooral de jongere doelgroepen (en dan laat ik maar even in het midden welke kip-ei situatie we hier hebben). Dus als je de kranten wilt redden zou je op zijn minst het internet moeten slachten.

De kranten zijn gebaat bij het vinden van een nieuwe rol in de informatievoorziening. Die rol is er ook, achtergronden, duiding, hoor en wederhoor en discussie, de echte journalistieke benadering: dat kan op papier en internet, ja zelfs op tv. En natuurlijk zullen ze ons van nieuws blijven voorzien, maar wat moet de core business van een krant zijn? Krantenuitgevers hebben, net als alle 'traditionele' uitgevers, te maken met een veranderend medialandschap en met veranderend gedrag bij consumenten. (Kranten)Uitgevers moeten dus een nieuwe plaats en een nieuwe rol in de nieuwe wereld vinden, alleen of in allianties met elkaar of anderen. Een uitdaging waar kansen liggen. Daarvoor moeten wel oude modellen geslacht worden en moet men met een open blik naar de eigen positie durven en kunnen kijken.

Verleden van Nederland: multimediaal of crossmediaal?

Vandaag begint op televisie de documentaire serie 'Verleden van Nederland'. Op 6 november zal de maakster, Ireen van Ditshuyzen, op ons congres InCTspiratie verslag doen van de ontwikkeling van dit project. In de Volkskrant vandaag al aandacht voor dit project. Opmerkelijk, in dit artikel wordt het een 'multimediale campagne' genoemd, terwijl ons congres over crossmedia gaat. De vraag rijst nu natuurlijk, is 'Verleden van Nederland' een multimediale of crossmediale campagne? Die vraag zal zeker op 6 november ter sprake komen. We houden ons nu alvast aanbevolen voor uw mening over dit onderwerp (of is het slechts een kwestie van semantiek?)