NU Uitgeven

Het wezen van een app

Vorige week was te lezen dat de verkopen van digitale tijdschriften voor de iPad in de USA voor een aantal titels een neergaande lijn vertoonde, tegengesteld tot de grote verwachtingen die er waren. Zonder nu direct de details van de verschillende titels te kennen of de redenen van deze trend, heb ik er wel een idee over. Het nieuwe lezen (zo zullen we het maar even noemen) zal ook moeten leiden tot nieuwe publicaties. Het verschil met papier is nu te klein, juist voor consumenten. Uitgevers hebben nu sterk de neiging om een tijdschrift aan te vullen met wat extra content (meer foto's, filmpjes) en dat middels een app de wereld in te sturen. De lezer moet nog steeds lineair door het blad bladeren op zijn iPad en klikt her en der voor wat extra content. Dat klinkt mij te sterk als het "horseless carriage syndrome" in de oren. We maken papieren tijdschriften voor tablets. Voor een overgangperiode misschien goed en om ervaring op te doen ook niet onbelangrijk, maar uiteindelijk zullen we als uitgevers nieuwe vormen van publicaties moeten ontwikkelen voor tablets: hoe en wat, dat weet ik ook nog niet, maar het is volgens mij de uitdaging om daar creatief in te zijn. Wellicht is het nog te vroeg, want een sine qua non voor een goede toepassing is een gedegen kennis van het medium en het gebruik.
Ik kijk met veel spanning naar de ontwikkelingen in 2011, waarbij de vele aangekondigde releases van tablets ons wellicht gaan inspireren.

Marketingpower

Vandaag staat er een kort interview met Henk Spaan in de Volkskrant. Het gaat voornamelijk over zijn mediagedrag, maar in het inleidend stukje gaat het over het tijdschrift Hard Gras. De 75e editie staat op stapel en het tijdschrift verhuist van uitgeverij Nieuw Amsterdam naar de Buitenspelers. Volgens Spaan omdat het 'marketinginstrument' van laatsgenoemde uitgever beter is. Een ogenschijnlijk terloopse opmerking die echter wel aandacht verdient. In deze opmerking zit namelijk mijns inziens de toekomst van de algemene uitgeverij verborgen. Waar veel uitgevers denken dat hun toegevoegde waarde in de redactionele hoek ligt, zit die toegevoegde waarde juist in de marketing. Daarvoor dien je echter wel een aantal nieuwe competenties onder de knie te hebben: verzamelen en gebruiken van klantkennis, kennis van o.a. sociale media als marketinginstrument en marketing creativiteit. Niet direct vaardigheden die breed aanwezig zijn bij een groot deel van de algemene uitgeverij die vaak nog erg vast zit aan de boekhandel en intern een redactioneel gestuurd proces heeft.
De uitgeverij als marketeer en niet meer als bewaker van redactionele kwaliteit. De auteur en zijn/haar lezer die zelf wel bepalen wat ze willen schrijven en lezen. De uitgever die deze twee groepen bijelkaar brengt en zorgt voor een bestendige relatie. Kijk naar de overwegingen voor Barend en Barend om met hun eigen tijdschrift (daar hadden ze blijkbaar geen 'echte uitgever' voor nodig) de stap naar samenwerking met Sanoma te zetten. Volgens mij voor meer dan 80% ook een marketingoverweging, met wat praktische dienstverlening (waaronder redactionele coördinatie e.d.) erbij. De uitgever als dienstverlener. Misschien eens een overweging om langs deze lijn verder te denken...?

De wet op de vaste boekenprijs

Het schijnt volgens sommigen nog te vroeg te zijn om het ebook versie 2010 af te doen af tussenfase en als niet doorgebroken. We zullen zien of dat waar is. Mijn gevoel blijft dat digitaal lezen straks een stap verder gaat dan 1-op-1 boeken op een ereader die niets meer kan dan die boeken weergeven. Het is volgens mij nog steeds het verschil tussen video en dvd. De ontwikkelingen vroeger gingen geleidelijker dan nu, tenminste zo precipieer ik het heden. Enfin, het boekenvak en de overheid gaan nu (sic) onderzoeken of het ebook onder de wet voor de vaste boekenprijs mag vallen en wat de implicaties van digitalisering zijn op die wet. Ergens voorjaar volgend jaar schijnt er een aanbeveling te komen van het onderzoek. Ik weet dat het vloeken in de kerk is om iets over die wet te zeggen. Maar laten we met z'n allen hopen dat de ebooks niet onder de wet zullen vallen en dat de wet ook op niet al te lange termijn zal verdwijnen. Volgens mij stopt deze wet al een eeuwigheid (ok, overdreven) innovatie en ondernemen in het boekenvak. Toegegeven, ik ben best gevoelig voor sommige van de argumenten waarom die wet er is of er moet zijn, maar tegelijkertijd remt het de innovatie en ontwikkelingen en plaatst het de spelers in het boekenvak in een keurslijf waar andere partijen geen last van hebben. Over level playing field gesproken.
Maak van het uitgeven en verkopen van boeken weer een uitdaging en geeft ruimt eaan ondernemerszin in het vak.
Het zal wel weer te kort door de bocht zijn, maar ik hoop echt dat men niet gaat roepen dat ebooks binnen de wet gaan vallen. Trouwens, als de regering toch een steentje bij wil dragen aan de ontwikkeling van ons vak dan kunnen ze misschien snel iets aan de btw op digitale producten doen.

Het jaar van het ebook

Op dit moment kunt u stemmen op het onze verkiezing van het (uitgeef)nieuwsfeit van 2010 (heeft u uw stem al uitgebracht?). Het zal u op vallen dat er weinig tot geen gebeurtenissen rondom ebooks instaan. Dat mag opmerkelijk genoemd worden. Na de storm die leek te ontstaan op het moment dat Bol.com het ebook ging omarmen zou de doorbraak van het ebook nog maar een kwestie van tijd zijn. Nu, een jaar later, lijkt de storm te zijn gaan liggen en heeft Bol.com zelfs een werkgroep in het leven moeten roepen om het digitale lezen op de agenda te krijgen.

Het uitgeefnieuwsfeit van 2010

Dit jaar gaan we, net als vorig jaar, weer een poll maken voor het uitgeefnieuwsfeit van het jaar. Vanaf volgende week kan er twee weken lang gestemd worden op wat u het belangrijkste nieuwsfeit in onze sector vond. Vorig jaar werd de lancering van de Dwarsligger gekozen tot nieuwsfeit van het jaar. Wij hebben inmiddels een selectie gemaakt van een aantal opmerkelijke en 'grote' nieuwsfeiten van het afgelopen jaar. Voordat we echter onze lijst aan u gaan voorleggen wil ik u de mogelijkheid geven om 'nieuwsfeiten te nomineren': u kunt ons tot aanstaande maandag nieuwsfeiten uit de uitgeefsector aan de hand doen waarvan u vindt dat ze op de lijst met mogelijke keuzes zouden moeten staan. Even voor de duidelijkheid, het moeten feiten zijn die het uitgeefvak in 2011 mede bepaald hebben (dus bijvoorbeeld de publicatie van Keith Richards autobiografie is geen mogelijk nieuwsfeit, hoe belangrijk dit boek ook kan zijn voor sommigen (zoals ondergetekende)). U kunt uw suggesties hier kwijt, u mag ze ook per email aan ons sturen.

Brandende vragen

Op dit moment zijn we bij InCT bezig zeer serieus te kijken naar nieuwe businessmodellen voor onze publicaties. Een enerverende exercitie moet ik zeggen en het lijkt alsof we een lijn ontdekt hebben. Natuurlijk ga ik daar op dit moment nog even niets over zeggen, daarvoo ris het nog te vroeg. Maar ik beloof een ieder dat zodra we er iets over kunnen zeggen, we dat ook zeker zullen doen. Lopende dit traject kunnen we wel wat hulp gebruiken. Dus heb ik op dit moment twee vragen. De eerste vraag is om ons uw brandende vragen toe sturen, oftewel, welke vragen zou u, als uitgeefprofessional, graag beantwoord zien of welke onderwerpen interesseren u buitengewoon of bij welke onderwerpen bent u vaak op zoek naar informatie. De tweede vraag is wie er over enige tijd (ik denk begin 2011) wel mee zou willen denken en als klankbord willen fungeren voor de nieuwe modellen die we aan het ontwikkelen zijn. Of we dat in een persoonlijk gesprek doen of in de vorm van ronde tafelbijeenkomsten laat ik nog even in het midden.
Ik zou het op prijs stellen als u ons ondersteunt door antwoorden op deze vragen (of wellicht alleen één van de twee) aan ons te mailen (u mag natuurlijk ook hier reageren, maar een mail is wellicht wat persoonlijker en 'afgeschermd'). Ons mailadres is: uitgever@inct.nl

Met de billen bloot

Vorige week hadden we op deze plek een flinke discussie over de prijzen van ebooks en de vermeende kosten cq. verdienmodellen van uitgevers. Om de discussie wellicht in een wat meer genuanceerd vaarwater te sturen, zal ik hier voor de uitgeverij van InCT openheid van zaken geven.
Bij onderstaande berekeningen moeten wel een paar aantekeningen gemaakt worden om één en ander in een juist daglicht te stellen.
- de boeken die wij verkopen worden in 95% van de gevallen direct verkocht, dus zonder tussenkomst van de tussenhandel. Zit die er wel tussen dan hebben we het over een gemiddeldemarge van 25%.
- omdat we voor een kleine markt uitgeven, is er een bewuste keuze gemaakt voor POD. Dat betekent dat de kostprijs van een boek (het drukken/printen) wat hoger is dan bij een boek dat in een grotere oplage (offset) gedrukt wordt.
- onze overhead is zeer gering: geen redacteuren in dienst. Daarmee zijn we natuurlijk niet vergelijkbaar met grotere uitgeverijen. De redactie gebeurt intern zonder dat daar uren voor geschreven worden.
- de afspraken die wij met de vormgever maken, zijn natuurlijk bijzonder, niet iedere uitgeverij zal in staat zijn dergelijke afspraken te maken. Daarmee wordt deze kostenpost, net als redactie, meestal direct out of pocket of onderdeel van de overhead.
- ik neem in onze berekening kleine kosten als aanvragen ISBN, barcode maken, kosten aalsuiting CB e.d. niet mee.
- de vormgever krijgt een vast bedrag voor omslagontwerp, wat niet meegenomen wordt in onderstaand wistdelingsmodel.
Dat betekent dus dat als deze overwegingen in acht genomen worden dat om eenzelfde resultaat te halen, grotere uitgeverijen het moeten veel meer moeten hebben van volume en omzet. Ons model is daarmee niet zomaar over te zetten naar andere uitgeverijen.

Uitgevers met lef

Het lijkt af en toe nog steeds een populair volksvermaak, uitgevertje bashen. In een tijd waarin veranderingen heel snel gaan, wordt de uitgever geacht zijn business maar even rigoreus om te vormen. Dat er daarbij vaak nog geen sluitende modellen zijn lijkt niet van belang te zijn, de uitgever moet zich maar aanpassen. Het maakt het vak van uitgever tegelijk het leukste vak en wellicht ook een van de moeilijkste vakken die er is. Heeft u dit gevoel als uitgever af en toe ook? Dan heeft u wellicht ook behoefte aan inspiratie, steun en tijd om na te denken. Dat is precies wat we op 3 november met ons najaarscongres InCTspiratie willen bieden. Zeven inspirerende sprekers die u kunnen prikkelen en uitdagen met nieuwe ideeën zonder dat u het gevoel heeft dat zij u niet begrijpen. Tijdens het congres is er ook ruim tijd om met vakgenoten in speciale ronde tafel gesprekken van gedachten te wisselen over wat u gehoord heeft en zo van elkaar te leren. InCTspiratie wordt gehouden op congrescentrum Zonheuvel in Doorn, midden in de bossen van de Utrechtse Heuvelrug. Die plaats hebben we natuurlijk niet voor niets gekozen. Weg van de drukte van iedere dag hebben we een plek gekozen waar u kunt nadenken en met nieuwe energie de uitdagingen kunt aangaan.
Er zijn genoeg uitgevers met lef die niet bang zijn voor de veranderingen maar die wel gesteund willen en moeten worden in het proces van verandering dat continue doorgaat. Als u zo'n uitgever bent, kom dan naar InCTspiratie op 3 november.
Als u zich opgeeft, vermeld dan 'lef' bij het veld 'code' op het formulier, dan berekenen wij 20% korting op de toegangsprijs (als u tegelijk collega's aanmeldt, profiteren zij natuurlijk mee).
Alle informatie over de sprekers en het aanmeldformulier vindt u op www.inctspiratie.nl

De toekomst van het boek

Het filmpje is ook al op een aantal andere sites te zien, maar voor wie het gemist heeft (of gewoon nog niet gezien): dit is een aardig filmpje over de toekomst van het boek waarbij 3 mogelijk scenarios besproken worden. Hier gaat het ook over e-books, of beter gezegd 'digitale boeken', met een meerwaarde waarbij uitgevers waarschijnlijk ook betere modellen kunnen maken.
Het laatste scenario 'Alice'  doet trouwens al sterk denken aan het Amanda Project waarover Lisa Holton twee jaar geleden op ons najaarscongres InCTspiratie sprak.

The Future of the Book. from IDEO on Vimeo.

Fair Trade, part 2

Zonder het zelf bedacht te hebben, blijkt mijn stuk 'Fair Trade' flink wat reacties op te roepen. Tijd dus om er een vervolg aan te geven. Mijn gesignaleerde loopgravenoorlog wordt in deze discussie wel enigszins bewezen, want de stellingen zijn, ondanks voorzichtige oversteekpogingen zo her en der, nog steeds lijnrecht tegen overelkaar. Daarbij valt het me wel op dat de niet-uitgevers precies lijken te weten hoe uitgevers hun business moeten managen. Er wordt kwistig, maar zonder enig concreet voorbeeld, gestrooid met andere industrieën die wel structureel zich hebben aangepast. Ik probeer me te bedenken welke: ik heb nog steeds geen transparant inzicht als consument in de prijs van computers, auto's, levensmiddelen, kleding (behalve daar waar het gaat om het uitbuiten van arbeiders in derde wereld landen). Geen van genoemde industrieën geeft een compleet en begrijpelijk overzicht van alle kosten, winstmarges etc. En wat zegt dat over de prijsperceptie voor ons als consument? Sterker nog, de iPad (over over-pricing gesproken) wordt juist als voorbeeld aangehaald. Dat ding zou toch minimaal de helft moeten kosten? Maar als consument geloven we alle producent-verhalen en het sexy image en als lemmingen zijn we de iPad gaan kopen.
Mijn Fair Trade verhaal was trouwens niet alleen bedoeld voor e-books, maar eigenlijk voor alle digitale content. Het probleem dat uitgevers hebben is dat in tegenstelling tot alle bovengenoemde voorbeelden is dat het voor consumenten niet moeilijk is om illegale kopieën (volgens iemand eufemistisch het 'informele circuit' genoemd) van digitale content te maken. Ik kan geen gratis kopie van mijn auto krijgen of van een appel (het fruit). Daarmee is de uitgeverij niet vergelijkbaar met al die andere industrieën en hetzelfde geldt daardoor voor de content-consument. Daarmee is de uitgeverij, net als de film- en muziekindustrie gesteld voor een flinke uitdaging. De traditionele business moet omgevormd worden, maar niet totaal, want de business as usual bestaat ook nog steeds en zal ook zeker niet helemaal gaan verdwijnen. Timo Boezeman geeft in zijn reactie bij het eerdere bericht goed en open aan hoe de situatie is. Uitgevers zijn op zoek naar de nieuwe modellen en de goede uitgevers doen dat samen met de klanten. Mijn fair trade oproep was bedoeld om die discussie aan beide kanten fair te laten zijn (misschien had ik de verwijzing naar een label achterwege moeten laten). De 'alles op het web is gratis-mentaliteit' zit uitgevers duidelijk dwars. De simpele economische wet dat voor de dienst die de een bewijst de ander betaalt is niet zo vanzelfsprekend meer, maar is het zo gek dat uitgevers wel graag vasthouden aan dat principe? Dat principe staat trouwens nieuwe modellen niet in de weg.
Ik las in een van de reacties dat content als wegwerpartikel beschouwd zou worden. Dat lijkt me een misvatting. Waarom zou content die eerst alleen op papier verscheen en nu ook digitaal beschikbaar is opeens van gebruikswaarde veranderen?
Met 48.000 verkochte e-readers begint die markt groter te worden en volgens Bol groeit het harder dan verwacht, maar in vergelijk met boeken is het nog steeds een klein aandeel. Waar ligt de grens van de groei en zal het in alle segmenten gaan groeien of juist in bepaalde harder en andere helemaal niet of minder? Uitgevers moeten nu maar vast even met die onzekerheden hun hele business aanpassen. Dat lijkt me nu geen faire eis vanuit de gebruiker: early adopters zijn altijd duurder uit. En heeft iemand al een uitgebreid en doorwrochtonderzoek gedaan naar de prijsverschillen tussen e-books en folio? Misschien eens kijken hoe de pockets tegenwoordig geprijsd zijn, dat is toch wellicht het papieren tegenwicht van een e-book?

Het zijn zomaar een aantal losse gedachten en meningen. Eens kijken of het weer zoveel reacties gaat opleveren. Binnenkort gaan we InCT TV opnemen: als er een mensen zijn die uit de anonimiteit van dit blog willen treden, kunnen we kijken of we er een leuke ronde tafel discussie voor InCT TV mee kunnen opzetten. Ik hoor het wel...
Ik juich de ontwikkeling toe die Bol inzet: het in het leven roepen van werkgroepen met mensen uit alle betrokken partijen. Het lijkt mij een eerste stap naar fair trade.

Fair Trade

Naar aanleiding van de discussie rondom Timo Boezeman's stukje over piraterij en mijn eigen blog van begin deze week heb ik mijn gedachten eens laten gaan over geld verdienen met content (op papier of web of welk andere drager). Zonder nu te claimen dat ik al een uitgewerkte filosofie heb, wil ik toch deze gedachten hier delen.
Het lijkt mij dat er een groot gat gaapt tussen de aanbieders van content enerzijds en de consument anderzijds als het gaat om prijsperceptie. Dat loopt van 'alles moet gratis' tot 'te hoog geprijst'. De twee kampen lijken ook ieder de loopgraven betreden te hebben en zich tot doel gesteld te hebben een overwinning op de andere partij te gaan behalen. Daardoor willen discussies (want gesprekken zijn het vaak al niet meer) over dit onderwerp nogal eens uitlopen op verwijten over en weer. Dit roept eigenlijk om een Fair Trade label voor content: zolang producenten duidelijk kunnen maken dat er kosten aan de productie en distributie van content vastzitten, dat de eigenlijke producent (de auteur) daar ook een goede vergoeding voor krijgt, dan kunnen zij ook een goede, faire, prijs vaststellen. Zolang de consument aan de andere kant beseft dat dit het geval is en dat er een faire, dus niet te hoge, prijs betaald dient te worden, kunnen zij op hun beurt vaststellen wat een goede prijs zou kunnen zijn. Daar moeten de twee partijen elkaar toch kunnen vinden. Dat vergt vanuit de uitgever denk ik een zeer goede pr, gericht op het serieus nemen van de consument en niet het behandelen van iedere consument als een potentiële piraat. De consument dient op zijn beurt aan te geven wat men wil. Zo kunnen de twee gezworen vijanden (want zo lijkt het nu soms) samen niet alleen een wapenstilstand bewerkstelligen maar ook samenwerken aan modellen voor de toekomst.

Wass will der Verleger?

Het schijnt dat Freud ooit heeft uitgeroepen 'Ik heb er mijn hele leven op gestudeerd en nu weet ik nog niet het antwoord op de vraag: Was will das Weib?'  Vervang 'das Weib' door je doelgroep en ik denk dat deze vraag ook voor uitgevers opgaat. Daarbij kun je je nog afvragen of er uitgevers zijn die er hun hele leven op hebben gestudeerd. Mijn doelgroep is de professionele uitgever (m/v) en eigenlijk ben ik ook wel benieuwd wat hij/zij (waar ik in het vervolg naar de mannelijke variant verwijs bedoel ik natuurlijk ook de uitgeefster) wil. Voor een groot deel weet ik het wel, maar op het gebied van een aantal recente ontwikkelingen vraag ik me af wat de uitgever zelf als informatie-consument wil: iPad, e-readen, mobiele toepassingen. Dat is van belang, omdat we bij InCT natuurlijk ook over deze ontwikkelingen nadenken. Zo maken we al van al onze boeken ook een e-boek-variant, maar houdt de verkoop nog niet over. Daar lig ik niet wakker van, maar het roept wel de vraag op of een uitgever zelf wel e-readt. Vandaar dat we binnenkort een enquette gaan rondsturen om op deze en andere vragen een antwoord te krijgen.

Ingezonden mededeling

Vandaag kunt u op de website van InCT een artikel lezen dat wij ontvingen van Uitgeverij Kluitman. Een interessant verhaal waarin zij vertellen hoe zij social media ingezet hebben om een reeks die zij uitgeven te promoten en te ondersteunen. In hun begeleidende mail gaven zij aan dat voor hen InCT het platform leek waraop ze dit wilden delen met collega's en vakgenoten. Natuurlijk zijn we vereerd met de keuze voor InCT, maar veel belangrijker is het element 'delen'. Dat gebeurt mijns inziens veel te weinig in ons vak. Deel je successen en ervaringen met elkaar (en in een ideale wereld zou ik zeggen: deel ook je falen en teleurstellingen, maar dat is misschien nog een stap te ver). Er zullen lezers onder u zijn die zeggen, dat verhaal is alleen maar ter meerdere eer en glorie van Kluitman. Dat mag misschien zo zijn, maar er is een 'reactie-mogelijkheid' op de website van InCT, dus als u er wat over te zeggen heeft, aarzel niet en klim in de pen (toetsenbord).
Ik zou hierbij alle uitgevers willen oproepen hun ervaringen (goed en slecht) te delen met het vak. Juist in de tijden waar het vak moeilijker is dan ooit, kunnen de eigen ervaringen behulpzaam zijn voor een ieder. Wij staan open voor uw verhalen!

Uitgevers zijn hot

We hebben het hier al vaak gehad over het 'uitgevers bashen' dat in sommige kringen tot nationale sport lijkt te zijn verheven (en zelfs binnen sommige uitgeverijen). Uitgevers worden dan weggezet als oude instituten die er niet meer toe doen: lang leve de nieuwe orde. Des te opmerkelijker is het dat ik de laatste tijd zo her en der nieuwe initiatieven ontplooid zie worden die zich richten op de uitgeverij: nieuwe magazines, events en cursussen. Nog opmerkelijker is dat het vaak initiatieven zijn die ontplooid worden door organisaties die de uitgeverij niet eens als primaire doelgroep hebben. Zijn we dan toch niet zo oninteressant als branche als anderen ons willen doen geloven? Of denkt men dat de branche in al zijn onwetendheid een makkelijke prooi is? Wat de overweging ook moge zijn, "uitgevers zijn hot" en blijkbaar toch interessant genoeg om serieus te nemen. Het lijkt een beetje 'if you can't beat them, join them'-filosofie, maar al die aandacht bewijst toch ook maar weer het belang van onze branche. Hulde!

Moet ik iets over NRC zeggen?

Het lijkt erop alsof de uitgeefbranche even zijn eigen soap heeft: NRC. Met omvloerste en half cryptische verklaringen wordt het conflict in het openbaar gesuggereerd, met als gevolg dat her en der de krantenwatchers erop duiken en als ware het RTL Boulevard de relatie tussen directie, aandeelhouders en redactie trachten bloot te leggen. Ik vraag me af of ik er nog iets aan toe moet voegen. Ik denk het wel.
Het lijkt er op alsof hier de ouderwetse spanning tussen redactie en commercie weer de kop op steekt: Journalistieke onafhankelijkheid, redactiestatuten, productextensies en wie gaat waar over? Zijn dit in 2010 geen achterhaalde waarden en is het niet zo dat in een goed geleid bedrijf (lees: uitgeverij) iedereen hetzelfde belang heeft, nl. een levensvatbaar product maken met gemeenschappelijke uitgangspunten.
Had Marieke van der Donk het op InCTformatie 2010 niet over de rol van de adverteerder en het feit dat zoveel adverteerders een direct contact met uitgevers missen. Commerciële partijen maken deel uit van de publicatie en dus zou hun rol en relatie met hen ook in een redactiestatuut passen. Je kunt samen met adverteerders heel goed leuke dingen doen, zonder daarbij onafhankelijkheid op te hoeven offeren. Er is genoeg common ground om in een win-win-situatie dingen te doen. Zijn de tegenwerpingen van Donker in dit geval geen krokodillentranen uit een verleden? Past dit nog wel bij uitgeven in 2010? Is de redactie wel altijd leidend  of beter gezegd: moet redactie altijd leidend zijn en een bijna veto-recht hebben? Begrijp me goed, ik hecht ook veel waarde aan onafhankelijkheid, maar in de dagelijkse praktijk spreek ik als uitgever/hoofdredacteur (ja, die functies zijn dus wel degelijk te combineren) van InCT zeer regelmatig adverteerders (of potentiële adverteerders) en ik probeer samen met hen te kijken wat we voor elkaar kunnen betekenen zodat we allebei onze doelstellingen kunnen verwezenlijken. 
Zoals sommige watchers al meenden te moeten concluderen: de nieuwe eigenaars zien wellicht nieuwe mogelijkheden en zijn wat liberaler in hun opvattingen met betrekking tot commercie en redactie. Wellicht kon Gert Jan Oelderik dit beleid iet stevig genoeg doordrukken en moest hij, samen met Birgit, voet in het zand, Donker plaats maken. Wie zal het zeggen (ga ik met toch ongemerkt ook schuldig maken aan speculeren).

Hebberig

Heeft u het gisteren gezien? De iPad was in De wereld draait door. Bent u er ook ze hebberig van geworden? Hoewel Giel Beelen met allemaal tegenwerpingen kwam, hij leek wel een uitgever, waren de demonstraties van de mogelijkheden van de iPad overtuigender. Natuurlijk kleven er nog een aantal nadelen aan, maar die zullen toch wel verdwijnen cq. worden opgelost in volgende releases? Het is duidelijk: de iPad gaat onze wereld helemaal veranderen. Toch?
De eerste leveranciers die uitgevers kunnen helpen met digitale magazines e.d. staan al op de stoep. Bijzonder toch wel, terwijl het apparaat nog niet eens verkrijgbaar is in Nederland. Sanoma gaat 'tonnen' investeren in iPad-toepassingen. We lopen en masse achter de iPad aan. De lancering ervan is ook een marketing en pr-stunt, waar velen nog wat van kunnen leren.
Maar de vraag is nu niet of de iPad van belang is en of dit het medium van de toekomst gaat worden, vroeg of laat zal dat gaan gebeuren. De vraag is of we met z'n allen nu hebberig achter de iPad moeten aanhollen om er maar zo snel mogelijk bij te zijn als uitgever. Het antwoord is 'ja' als het gaat om het kennis nemen van de mogelijkheden en het ervaren van het medium. Het antwoord lijkt me 'nee' als je als uitgever even een stap terugdoet en kijkt naar je eigen doelgroep en je eigen publicaties: voor sommigen zal de iPad sneller het medium zijn dan voor anderen. Ik vond het voorbeeld van schoolboeken dat gisteren werd aangehaald wel een goed voorbeeld. Als educatief uitgever zou ik me inderdaad gaan orienteren en wie weet geldt hier wel dat de eerste klap ook een daalder waard is.
Maar laten we ook even onze Apple-bril afzetten en ons realiseren dat er straks ook andere vergelijkbare tablets gaan komen die, net als nu het geval is bij de mobiele telefoons, weer andere besturingsmechanismen zullen hebben. Apple heeft nu een mooie eerste klap uitgedeeld, maar het kan toch niet zo zijn dat we helemaal van Apple afhankelijk worden of zullen zijn? Er zal een standaard ontwikkeld moeten worden, door de industrie, om een echte doorbraak mogelijk te maken, net als bij het e-bookformaat. Of zou Apple dan toch de wereldheerser worden zoals Microsoft dat een tijd geweest is voor onze PC's?

King of pop

Deze eerste zonnige lentedag, die veel belooft (waarover zo meer), is echter begonnen met een donker randje: het overlijden van de echte king of pop: Alex Chilton. Dus schrijf ik deze blogpost terwijl Big Star op de achtergrond weerklinkt. Zoals gezegd, het belooft een goede en inspirerende dag te worden. Vanochtend heb ik een ontmoeting met een van de keynote sprekers op InCTformatie: Eppo van Nispen to Sevenaer. Hij is nu nog directeur van DOK Delft, de bibliotheek die nationale en internationale prijzen heeft gewonnen onder zijn leiding (de beste bibliotheek van Nederland, de modernste bibliotheek). Daarnaast is Van Nispen een kleurrijk figuur. Dat belooft dus wat voor het gesprek later deze dag, maar zeker ook voor zijn bijdrage op 15 april. Saillant detail is dat Van Nispen vanaf 1 juni directeur van het CPNB zal zijn en hoewel hij daar op dit moment niets over kan en wil zeggen (zo weet ik uit betrouwbare bron aangezien er ook een uitgebreid interview met hem in het aanstaande InCT Jaarboek, Uitgeven 2010, zal staan) belooft zijn persoonlijkheid veel voor toekomstige boekenvak-evenementen zoals de Boekenweek.

Later op de dag zal ik aanwezig zijn bij de presentatie door Thaesis-directeur Theo Huibers van hun onderzoek 'De Uitgever aan het woord'. Hoewel hun onderzoek een duidelijk andere scope heeft dan ons eigen eigen onderzoek de InCT Innovatiemeter (de resultaten daarvan worden op 15 april op InCTformatie bekend gemaakt), is het interessant om te horen welke ontwikkelingen Huibers cs signaleren en welke trends uit hun onderzoek naar boven komen. De twee onderzoeken vullen elkaar wat dat betreft prima aan, Huibers onderzoekt hoe de uitgeverijbranche kijkt naar ontwikkelingen en trends en hoe men naar de toekomst kijkt, terwijl wij ons meer focussen op het imago van de branche in het licht van innovatie (hoe denkt men over het eigen bedrijf en over de branche). Ik kan verklappen dat er uit ons onderzoek weer opmerkelijke resultaten komen en ik weet zeker dat ik vanmiddag bij Huibers' presentatie ook opmerkelijke zaken te horen zal krijgen.

ps. benieuwd naar wat er allemaalnog meer te beleven is op InCTformatie? Kijk op www.inctformatie.nl en meldt je aan! (als je bij code op het formulier invult 'blog' is er ook nog een leuke korting: Dan betaal je slechts € 199,00)

De dag van het compliment

Vandaag is het de dag van het compliment, we moeten (sic) allemaal aardig zijn tegen elkaar. In mijn stad is er een gezegde 'Aardige mensen, daar ken je de Maas mee dempen'. Trouwens, heeft u de campagne 'aardige mensen, hoe ga je er mee om' al tot u genomen? Enfin, genoeg redenen om er cynisch over te doen, maar dat is al te makkelijk. Laten we inderdaad de oproep eens serieus nemen en ook op deze plaats complimenten uitdelen. Niet dat ik dat niet gewoon ben te doen, maar juist de uitgeefbranche die altijd onder vuur lijkt te liggen, verdient ook wel eens een compliment. Vorige week gaf ik al zo'n compliment aan een uitgever die in stilte innoveert en zijn bedrijf langzaam maar zeker aanpast aan de eisen van deze tijd. En ik weet zeker dat de betreffende uitgeverij niet de enige is die dat doet. Ik zelf sprak voor het InCT Jaarboek de uitgever/hoofdredacteur van Ode, Max Christern. Een uitgever die het printproduct nog centraal durft te stellen en er ook duidelijk een meer dan levensvatbare uitgave mee maakt. Bijna tegen de stroom in zou je zeggen. Christern zal het geheim van Ode ook uit de doeken doen op ons congres InCTformatie. Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat alle uitgevers die op dit moment nadenken over hun toekomst, pionieren met de verschillende media en de verschillende modellen, vragend om zich heen kijken en met vallen en opstaan de toekomst tegemoet treden van ons een compliment verdienen. Ik geef het je te doen om als uitgever in deze tijd met alle onzekerheden die er zijn, te weten wat je precies moet doen. Dus voor vandaag een compliment voor onze branche en voor morgen: weer hard aan het werk!

Het nut van een uitgever

Gemeenschappelijk element in veel reacties rondom recente ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld iPad, e-books, twitter, online nieuws en betalen voor content, is dat men vaak de positie van de uitgever ter discussie stelt of zelfs al als overbodig weet te kwalificeren. De uitgever als kop van jut, toonbeeld van alles wat naar 'oude' wereld riekt en de uitgever als overbodig instituut. De uitgever wordt de kolenboer van de mediwereld. Tenminste, zo willen sommigen ons doen geloven. Nu kun je bij dit soort reacties je schouders ophalen en het laten voor wat het is. Je kunt er ook eens serieus over nadenken. In hoeverre is het nut (en de daarbij behorende rol) van de uitgever nog van belang en vanzelfsprekend in deze tijd? Het antwoord zou, hoop ik, anders heb ik straks ook geen werk meer, moeten zijn dat er wel degelijk een rol voor de uitgever is weggelegd in de nieuwe media-wereldorde. Maar wat is het nut en wat is die rol? Daar moeten we als branche wellicht eens goed en eerlijk over nadenken en spreken. Niet alleen onder onszelf, maar vooral met de 'anderen'.
Wellicht dat dit een thema is waar wij met InCT ons tijdens het najaarscongres InCTspiratie(dat zich goed leent voor dit soort sessies) eens diepgaand op moeten focussen. Ik zou graag willen horen wat u daarvan vindt: is dit een zinvol thema en wie zouden er als spreker een bijdrage kunnen leveren aan een zinvolle en diepgaande discussie? Laat het ons weten.

2010, het jaar van de waarheid?!

2009 was een bewogen jaar geweest voor de uitgeefbranche: de recessie sloeg ook in onze branche toe waardoor resultaten onder druk kwamen te staan, de commissie Brinkman moest de krantenwereld vertellen wat er mis was en hoe men er wellicht uit kon komen en Van Thillo kreeg dan toch eindelijk PCM in handen.  Daarnaast was er natuurlijk de doorbraak van het e-book, mede of juist doordat Bol.com eindelijk instapte.

 

Wat zal dit jaar gaan brengen? Zal de economie aantrekken met alle gevolgen voor inkomsten uit advertenties en lezers? Eerlijk gezegd lijkt het me dat als dit de belangrijkste vragen zijn die u nu bezighouden, u de les van de crisis gemist heeft. Ik hoop dat u 2009 gebruikt heeft om u te bezinnen op de toekomst en op uw plaats als uitgeverij in het huidige tijdsgewricht. Indien u slechts heeft bezuinigd en de kosten nog eens tegen het licht hebt gehouden dan hebt u mijns inziens niet voldoende gedaan.

Murdoch over betalen, Google en uitgeven

Rupert Murdoch heeft een uitgesproken kijk op betalen voor online content. Is hij een Don Quichote die tegen windmolens vecht of heeft hij een punt?

(heeft u al gestemd op het nieuwsfeit van 2009 (dit onderwerp staat er ook tussen): Doe het dan nu! http://www.surveymonkey.com/s/RRLTVK6)

Uitgevers en de Maya-kalender

Ik weet niet of u het bericht heeft gelezen, maar de wereld vergaat niet in 2012. Volgens de geleerden was dat nl. het tijdstip waarop de Maya-kalender eindigde en dat zou onherroepelijk het einde van de wereld tot gevolg hebben. Nu blijkt men een rekenfout gemaakt te hebben (of zoiets) en loopt de Maya-kalender pas af in 2208 en hebben we dus bijna 200 jaar respijt: na ons de zondvloed dus, we hoeven ons nergens zorgen over te maken.

De vraag is natuurlijk of we achterover kunnen leunen, heeft de wetenschapper die het opnieuw heeft uitgerekend het wel bij het juiste eind en moeten we ons daarbij wel alleen richten op de Maya-kalender? U zult zich nu ook wel afvragen waarom dit verhaal op een blog over uitgeven terecht komt.

Doorwerken tot je 67e

De kogel lijkt door de kerk, de meesten van ons zullen moeten doorwerken tot hun 67e. Voor sommige 'moeten', voor anderen 'mogen'. Een uitzondering lijkt gemaakt te gaan worden voor de zogenaamde zware beroepen. Hoewel het voor sommigen in deze tijden zeker geen pretje zal zijn om uitgever te zijn, vrees ik voor hen dat onze beroepsgroep niet valt in de categorie 'zware beroepen'. En toch heeft dit besluit impact op de uitgeefbranche. Misschien zijn we niet uniek, maar onze branche behoort zeker tot een van de branches die het meest geraakt lijken te worden door alle veranderingen die vooral de e-wereld met zich meebrengt. Business- en verdienmodellen staan onder druk, het vak is niet uniek meer, er heeft een democratisering van de media plaatsgevonden en dus wordt er van een uitgeefprofessional veel verwacht. Daarmee wordt ons beroep wel een 'zwaar beroep'. Maar het blijft toch vooral een mooi beroep met erg veel uitdagingen (ik weet dat het klinkt als een tegeltjeswijsheid, maar het is in dit geval toch echt waar). Nu we langer door moeten werken betekent dat ook dat de verjonging van ons vak waarschijnlijk minder snel gaat dan gewenst. Het is dus aan de 'oudjes' om vooral jong te blijven en ontwikkelingen en trends niet af te doen als 'na mij de zondvloed'. Ons vak moet innoveren, veranderen en vooral inspelen op de ontwikkelingen om ons heen: geen tijd dus om oud te worden. Blijf jong denken.

Over Plasterk, kranten en mediabeleid

Afgelopen week zag ik minister Plasterk in DWDD praten over de kranten. Mathijs van Nieuwkerk, zelf oud-hoofdredacteur van een krant, probeerde hem nog voorzichtig wat kritische vragen te stellen, maar over het algemeen waren de antwoorden van Plasterk even ontwijkend en vaag als het beleid van de kranten de laatste 10 jaar. Hij kwam niet verder dan iets zeggen over samenwerking tussen publieke omroep en kranten (dus niet commerciele omroepen en kranten). Merkwaardige opmerking trouwens als de dag erna blijkt dat Wakker Nederland (of WNL zoals we nu opeens moeten zeggen om de band met de Telegraaf niet te kunnen leggen, sic), nog wat moet sleutelen aan haar verhouding met de krant van Wakker Nederland.

FEM, out of business

Ik heb een theorie dat kleine (tot middelgrote uitgevers) het in deze tijden, en dan bedoel ik niet alleen de recessie maar ook de ontwikkelingen in de branche in het algemeen, beter doen dan de grote(re). Ik denk dat het voor het mkb in de uitgeverij makkelijker is om te reageren op ontwikkelingen, dat ze minder gevoelig zijn voor tegenslagen, dat men flexibeler is en vooral (last but not least) dat men beter kan opereren in een netwerk-economie waar relaties en samenwerkingen op basis van wederzijds gewin centraal staan. Grote(re) uitgeverijen (en bedrijven) hebben last van overhead die vaak zwaar drukt op de hele organisatie, werken met harde ROS & ROI eisen (aandeelhouderswaarde), zijn zwaar gestructureerd en hebben lange beslistrajecten en last but not least, zijn niet gewend om op basis van gelijkheid samen te werken.